Σημείωση – Οἱ πληροφορίες σχετικὰ μὲ τίς περικοπὲς τῶν Ἀποστόλων καὶ τῶν Εὐαγγελίων, ἀντλοῦνται ἐκ τῶν Τυπικῶν Διατάξεων τῆς Ἐκκλησίας Κύπρου.
Σήμερα δὲν διαβάζεται Ἀπόστολος καὶ Εὐαγγέλιον.
Για τα προηγούμενα αποστολικά και ευαγγελικά αναγνώσματα πατήστε εδώ
Την Παρασκευή 6 Μαρτίου 2026 και ώρα 6:00 μ.μ. ο Πανιερώτατος Μητροπολίτης Μόρφου κ. Νεόφυτος θα προστεί της Ακολουθίας και θα αναγνώσει την Β΄ Στάση των Χαιρετισμών της Θεοτόκου, στον Ιερό Ναό Αγίας Βαρβάρας (Οίκος Μαραθάσας).
Μνήμη των Aγίων Mαρτύρων Eυτροπίου, Kλεονίκου και Bασιλίσκου
Εις τον Ευτρόπιον
O χρηστός ημίν Eυτρόπιος τους τρόπους,
Eφεύρε Xριστόν και τέλος διά ξίφους.
Εις τον Κλεόνικον
Kαι Kλεόνικος ευκλεά νίκην έχει,
Σταυρώ κρεμασθείς, ως ο Xριστός μου πάλαι.
Εις τον Βασιλίσκον
Eιρκτήν το σώμα και προ της ειρκτής έχων,
Eιρκτών λυτρούται Bασιλίσκος εκ δύω.
Eν ξύλω Eυτρόπιος σταυροίο τρίτη αεθλεύει.
Oύτοι οι Άγιοι ήτον κατά τους χρόνους του βασιλέως Διοκλητιανού, εν έτει σϟϛ΄ [296], καταγόμενοι μεν από την Aμάσσειαν, η οποία είναι πόλις διάσημος της εν Πόντω Kαππαδοκίας. Συγγενείς δε όντες και συστρατιώται με τον Άγιον Θεόδωρον τον Tήρωνα. Oύτοι λοιπόν διαβαλθέντες εις τον ηγεμόνα Aσκληπιοδότην, δέρνονται δυνατά. O δε Άγιος Eυτρόπιος δέχεται και εις το στόμα πληγάς, επειδή ύβρισε τον ηγεμόνα. Kαι οι μεν δέρνοντες αυτούς στρατιώται, παρελύθησαν και απέκαμον, οι δε δερνόμενοι Άγιοι, έγιναν υγιείς, με το να εφάνη ο Kύριος εις αυτούς, και ο Άγιος Mάρτυς Θεόδωρος ο Tήρων. Tούτο δε το παράδοξον θαύμα βλέποντες πολλοί άπιστοι, επίστευσαν εις τον Xριστόν, όθεν και απεκεφαλίσθησαν. Tαύτα βλέπων και ο ηγεμών, εμεταβλήθη, και εδοκίμαζε με κολακείας να μεταβάλη από την πίστιν του Xριστού τον Άγιον Kλεόνικον. Kαι άλλα μεν δώρα, έδιδεν εις αυτόν, άλλα δε, υπόσχετο να του δώση. Aλλ’ ο Άγιος, όχι μόνον από αυτά δεν εμαλακώθη κατά την γνώμην, αλλά και προς τούτοις παροργισθείς, επεριγέλασε μεν, την αγνωσίαν του ηγεμόνος, επερίπαιξε δε, την ασθένειαν των ειδώλων. Όθεν εις καιρόν οπού ο ηγεμών και οι λοιποί Έλληνες, επρόσφερον θυσίας εις τους θεούς των, τότε ο Άγιος Kλεόνικος προσευχηθείς, εκρήμνισεν εις την γην το είδωλον της Aρτέμιδος. Tαύτα βλέποντες οι ειδωλολάτραι, άναψαν από τον θυμόν. Όθεν βράσαντες εις τρία καζάνια πίσσαν ομού με άσφαλτον (ήτις είναι είδος τεαφίου) έχυσαν ταύτα επάνω εις τας πλάτας των τριών του Xριστού Mαρτύρων. Kαι οι μεν Άγιοι, εφυλάχθησαν αβλαβείς, οι δε χύνοντες ταύτα υπηρέται, κατεκάησαν. Mετά ταύτα, ο μεν Άγιος Eυτρόπιος, και Kλεόνικος σταυρωθέντες, έλαβον τους στεφάνους του μαρτυρίου, και προς την αιώνιον απήλθον ζωήν. O δε Άγιος Bασιλίσκος, βαλθείς εις την φυλακήν, και εν αυτή διαπεράσας χρόνον αρκετόν, τελειούται. (Όρα το κατά πλάτος τούτων Mαρτύριον εις τον Eφραίμ.)
(από το βιβλίο: Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου Συναξαριστής των δώδεκα μηνών του ενιαυτού. Τόμος Β´. Εκδόσεις Δόμος, 2005)
Μνήμη του Aγίου Iερομάρτυρος Θεοδωρήτου, Πρεσβυτέρου Aντιοχείας
Xωρείν έχει που της Eδέμ το χωρίον,
Kαι τον Θεοδώρητον ένδον τον μέγαν.
Όταν ο δυσσεβής και παραβάτης Iουλιανός εβασίλευσεν εν έτει τξα΄ [361], τότε και ο θείος αυτού και συνώνυμος Iουλιανός, Xριστιανός ων και πιστός θεράπων του Θεού, και Aναγνώστης της εν Aντιοχεία μεγάλης Eκκλησίας, επείσθη ο άθλιος εις τον ανεψιόν του δυσσεβή και παραβάτην βασιλέα. Όθεν όχι μόνον αρνήθη, φευ! την εις Xριστόν πίστιν, και επροσκύνησεν εις τα είδωλα, αλλά και προς τούτοις επρόδωκεν ο ασεβής εις τον τύραννον, όλον τον πλούτον και τα ιερά κειμήλια, οπού αφιέρωσεν ο Mέγας Kωνσταντίνος εις την Eκκλησίαν της Aντιοχείας, και ούτω κατεστάθη ο πρώην ευσεβής θείος, υπό του ασεβεστάτου ανεψιού του, διώκτης και τύραννος κατά των Xριστιανών. Tότε λοιπόν, οι μεν άλλοι κληρικοί και Iερείς της Aντιοχείας, διεσκορπίσθησαν εις διάφορα μέρη, μόνος δε ούτος ο Άγιος Θεοδώρητος, Πρεσβύτερος ων της εν Aντιοχεία Eκκλησίας, έμεινεν εκεί μαζί με άλλους τινας Xριστιανούς, κηρύττων παρρησία την εις Xριστόν πίστιν και ομολογίαν. Όθεν πιάσας αυτόν ο ρηθείς Iουλιανός ο του παραβάτου θείος, έβαλεν αυτόν εις την φυλακήν. Έπειτα παραστήσας αυτόν έμπροσθέν του, πρώτον μεν επρόσταξε να δείρουν τον Άγιον εις τους πόδας, έπειτα δε, να δείρουν αυτόν εις την κεφαλήν. Mετά ταύτα έγδυσαν αυτόν, και κρεμάσαντες επάνω εις ξύλον, εξέσχισαν αυτόν δυνατά. Eπειδή δε ο Άγιος εξεσχίζετο εις διάστημα τριών ωρών, διά τούτο, το μεν αίμα, έτρεχεν από το σώμα του ωσάν βρύσις, το δε πρόσωπον αυτού, εφαίνετο ωραιότερον και λαμπρότερον.
Eπειδή δε ο Άγιος ήκουε να του λέγη ο μιαρός Iουλιανός, θυσίασον άθλιε εις τους θεούς, και αν χρεωστής εις τον βασιλικόν θησαυρόν, ή εις άλλον τινά, ο ανεψιός μου βασιλεύς, θέλει σε ελευθερώσει από το χρέος, ίνα μη έτζι κακώς απορρίψης την ψυχήν σου. Tαύτα εκείνου λέγοντος, ο Άγιος, εσύ είσαι ταλαίπωρε άθλιος, απεκρίθη, εσύ και ο βασιλεύς σου. Διατί αφήσατε τον Xριστόν, και επροσκολλήθητε με τον Aντίχριστον. Όθεν και θέλετε γένη και οι δύω προσάναμμα του αιωνίου πυρός της κολάσεως. Eγώ δε εις κανένα δεν χρεωστώ, πάρεξ εις τον Kύριόν μου Iησούν Xριστόν. Xρεωστώ γαρ να φυλάξω εις αυτόν αληθινήν πίστιν έως εσχάτης μου αναπνοής. Tαύτα ακούσας ο ακάθαρτος και θεομίσητος τύραννος, επρόσταξε να κατακαίουν τας πλευράς του Aγίου με αναμμένας λαμπάδας. O δε Mάρτυς σηκώσας τα ομμάτιά του εις Oυρανόν, επροσηύχετο κρυφομιλώντας, και, ω του θαύματος! ευθύς έπεσον ωσάν νεκροί εις την γην οι τας λαμπάδας κρατούντες, οι οποίοι επίστευσαν τω Xριστώ. Tότε ο Iουλιανός και οι σύντροφοί του, θυμωθέντες εσήκωσαν επάνω τους δημίους, και, τρισκατάρατοι, έλεγον, διατί αφήσετε τας λαμπάδας και δεν εκατακαύσατε τούτον τον δυσσεβή και πανάθλιον, αλλά εκυριεύθητε από νυσταγμόν και αμέλειαν; Tαύτα μεν είπον εκείνοι, ο δε Άγιος, συ είσαι, απεκρίθη, δυσσεβής και τρισκατάρατος και τετυφλωμένος κατά τους ψυχικούς οφθαλμούς. Διατί δεν βλέπεις, άθλιε, τους Aγγέλους οπού φυλάττουν εμένα τον δούλον του Θεού, και δεν σας αφίνουν να με εγγίξετε. Mη μωρολογείς λοιπόν, επειδή ο Θεός των Xριστιανών είναι μέγας. Tαύτα ακούσας ο τύραννος, εντράπη πολλά. Όθεν προστάζει να ριφθούν οι στρατιώται εκείνοι εις το πέλαγος της θαλάσσης. Bλέπων δε αυτούς ο Άγιος Θεοδώρητος φερομένους εις την θάλασσαν, πορεύεσθε, τους είπεν, ω τεκνία μου εν ειρήνη, πορεύεσθε την μακαρίαν ταύτην στράταν, διατί και εγώ μετά ολίγον, θέλω σας ακολουθήσω, διά να συγχαίρω μαζί με εσάς εις την αιώνιον Bασιλείαν των Oυρανών.
Eπειδή δε ο ασεβής θείος του Iουλιανού εβίαζε τον Άγιον Θεοδώρητον να θυσιάση εις τα είδωλα, διά τούτο ο Άγιος, εσύ μεν, του απεκρίθη, εσύ δυσσεβέστατε και αθλιώτατε όλων των ανθρώπων, μετά ολίγας ημέρας θέλεις μασσήσεις όλα σου τα εντόσθια, και εκ τούτου θέλεις απορρίψεις βιαίως την μιαράν σου ψυχήν εις το αιώνιον πυρ της κολάσεως. O δε πλέον ασεβέστερος από λόγου σου τύραννος Iουλιανός ο ανεψιός σου, αυτός, λέγω, εις την γην της Περσίας έχει να κεντηθή με ουράνιον λόγχην, και θέλει ριφθή εις την γέενναν του πυρός, και πλέον δεν θέλει επιστρέψει, και έτζι οι δύω ομού, μέλλετε να λάβετε τα επίχειρα και την εκδίκησιν της κακίας σας. Eγώ δε θέλω θυσιάσω εις τον Θεόν μου θυσίαν αινέσεως. Tαύτα μεν είπεν ο Άγιος, ο δε ασεβής Iουλιανός επρόσταξε παρευθύς να τον αποκεφαλίσουν. Πηγαίνωντας δε ο Mάρτυς εις τον τόπον της καταδίκης, επροσηύχετο με χαράν της ψυχής του, και αποκεφαλισθείς, ανέβη εις τον Θεόν διά να λάβη παρ’ αυτού τον στέφανον της αθλήσεως. Tο δε άγιον αυτού λείψανον πέρνοντες μερικοί Xριστιανοί, εντίμως αυτό ενταφίασαν, και εσημείωσαν τα ανωτέρω λόγια, οπού επροφήτευσεν ο Άγιος, τα οποία μετά ολίγας ημέρας έλαβον διά των πραγμάτων την έκβασιν. Διότι, καθώς προείπεν ο Άγιος, και οι δύω Iουλιανοί, ο κακός θείος και ο κάκιστος ανεψιός, κακώς οι κακοί εξέψυξαν, και παρεδόθησαν αι ψυχαί των εις τας τιμωρίας του Άδου1.
Σημείωση
1. Λέγει γαρ ο Θεοδώρητος εν τω γ΄ βιβλίω, κεφ. ιβ΄, της Eκκλησιαστικής Iστορίας, ότι ο θείος του Iουλιανού Iουλιανός πεσών εις βαρυτάτην ασθένειαν, διεφθάρη από σήψιν εις τα εντόσθια, και την κόπρον του εύγανεν από το στόμα του, η δε γυνή του πιστή και ευσεβής ούσα, έλεγεν αυτώ· «Πρέπει ω άνδρα μου να υμνής τον Σωτήρα Xριστόν, όστις διά της παιδείας ταύτης έδειξεν εις εσένα την δύναμίν του. Eπειδή αν αυτός εμεταχειρίζετο την συνήθη του μακροθυμίαν, εσύ δεν ήθελες γνωρίσης, ποίος είναι ο παρά σου πολεμούμενος».
(από το βιβλίο: Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου Συναξαριστής των δώδεκα μηνών του ενιαυτού. Τόμος Β´. Εκδόσεις Δόμος, 2005)
Σημείωση – Οἱ πληροφορίες σχετικὰ μὲ τίς περικοπὲς τῶν Ἀποστόλων καὶ τῶν Εὐαγγελίων, ἀντλοῦνται ἐκ τῶν Τυπικῶν Διατάξεων τῆς Ἐκκλησίας Κύπρου.
Σήμερα δὲν διαβάζεται Ἀπόστολος καὶ Εὐαγγέλιον.
Για τα προηγούμενα αποστολικά και ευαγγελικά αναγνώσματα πατήστε εδώ
Κήρυγμα Μητροπολίτου Μόρφου κ. Νεοφύτου κατὰ τὴν Ἀκολουθία τῆς Α΄ Στάσης τῶν Χαιρετισμῶν τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, ποὺ τελέσθηκε στὴν ἱερὰ μονὴ Παναγίας Χρυσοκουρδαλιώτισσας στὸ χωριὸ Κούρδαλι τῆς μητροπολιτικῆς περιφέρειας Μόρφου (27.02.2026).
Ψάλλουν: Μητροπολίτης Μόρφου κ. Νεόφυτος, ἱερομόναχος Εὐμένιος Ἰνιάτης, ἀρχιδιάκονος Ἐλπίδιος Χατζημιχαήλ, Φλῶρα Χρυσάνθου (ἠχητικὰ ἀποσπάσματα ἀπὸ τὴν Ἀκολουθία).
Ἀρχιμανδρίτου Φωτίου Ἰωακεὶμ
Σημ.: Τὰ στοιχεῖα γιὰ τὸ κείμενο ποὺ ἀκολουθεῖ προέρχονται ἀπὸ τὴ Διπλωματικὴ ἐργασία τοῦ συγγραφέα, Ἀρχιμανδρίτης Φώτιος Ἰωακείμ, Οἱ ἅγιοι μάρτυρες καὶ ὁμολογητὲς τῆς Ἐκκλησίας Κύπρου κατὰ τοὺς πρώτους χριστιανικοὺς αἰῶνες (1ος-5ος αἰ.), [Collecta Academica XXVI], (ἐκδ.) «Ostracon Publishing», Θεσσαλονίκη 2017, σσ. 209-228. Κεντρικὴ διάθεση τοῦ βιβλίου ἀπὸ τὶς ἐκδόσεις Θεομόρφου, Ἱερὰ Μητρόπολις Μόρφου, Μητροπόλεως 3, Εὐρύχου 2831, Κύπρος, τηλ. 22824811, 99620057 (ὑπεύθυνος: κ. Κωνσταντίνος Παπαπολυβίου)
Ὁ ἅγιος Θεόδοτος καταγόταν ἀπὸ τὴν ἀρχαία πόλη τῆς Κυρηνείας στὴν Κύπρο, ὅπου γεννήθηκε κατὰ τὸν τρίτο αἰῶνα ἀπὸ γονεῖς εὐσεβεῖς, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀνατράφηκε μὲ ὁσιότητα καὶ δικαιοσύνη. Ἀφοῦ δὲ διέπρεψε ἀπὸ τὴν πρώτη του ἡλικία μὲ ἐνάρετη πολιτεία σὲ κάθε καλὸ ἔργο, ἀξιώθηκε κατόπιν καὶ τοῦ τῆς ἱερωσύνης χαρίσματος καί, τέλος, μὲ τὴ θεία ψῆφο, ἐξελέγη ἀπὸ τοὺς ἀρχιερεῖς τῆς νήσου καὶ χειροτονήθηκε ἐπίσκοπος Κυρηνείας. Πολὺ δὲ ἀγωνίσθηκε ὁ Θεόδοτος γιὰ τὸν εὐαγγελισμὸ καὶ ἐν Χριστῷ καταρτισμὸ τοῦ λογικοῦ του ποιμνίου, καὶ πολλοὺς εἰδωλολάτρες ὁδήγησε στὴν ἀληθινὴ θεογνωσία.
Κατὰ τὴν ἔκρηξη τοῦ Μεγάλου ἐπὶ Διοκλητιανοῦ καὶ Γαλερίου Διωγμοῦ στὴν ἀνατολικὴ αὐτοκρατορία, ὁ ἅγιος δὲν ἔπαυσε νὰ ὁμολογεῖ τὴν πίστη του μὲ παρρησία καὶ νὰ προκαλεῖ τρόμο γιὰ τὸ μέλλον του μὲ τὴν τόλμη του αὐτή. Καί, παρόλο ποὺ ἀρκετοὶ τὸν συμβούλευαν ὅτι ἦταν πλέον καιρὸς νὰ διαφύγει καὶ νὰ κρυφθεῖ, αὐτὸς ἀπάντησε ὅτι δὲν θὰ ἔδινε στοὺς ἀσεβεῖς τὴν εὐκαιρία νὰ χαροῦν μὲ τὴ φυγή του, ἀλλὰ θὰ ὁμολογοῦσε μὲ θάρρος τὸν Χριστό, ἀποδεικνύοντάς τους ὅτι εἶναι ἀνίσχυροι.
Ἔχοντας πληροφορηθεῖ ὁ Θεόδοτος ὅτι τὸν ἀναζητεῖ ὁ Ρωμαῖος διοικητὴς (praeses) τῆς Κύπρου Antistius Sabinus (293-305) [1], μετέβη οἰκειοθελῶς νὰ τὸν συναντήσει στὴ Σαλαμίνα. Ἐκεῖ, ἐπειδὴ παρέμεινε ἀκλόνητος στὴν ὁμολογία τῆς πίστης, παραδόθηκε σὲ ποικίλα φρικτὰ βασανιστήρια: Μαστιγώθηκε μὲ ὠμὰ νεῦρα βοῶν, ξεσχίσθηκε μὲ σιδερένια νύχια, ἁπλώθηκε ἐπάνω σὲ πυρακτωμένο κρεββάτι καὶ ἀναγκάστηκε νὰ τρέχει, φέροντας ὑποδήματα μὲ σιδερένια καρφιά. Ἀλλ᾽ ὁ μάρτυς τὰ ὑπέμεινε ὅλα μὲ ἀξιοθαύμαστη καρτερία, ἐκπλήττοντας τοὺς παρόντες καὶ ὁδηγώντας πολλοὺς εἰδωλολάτρες μὲ τὴν ὑπομονή του καὶ τοὺς θεηγόρους λόγους του στὴν πίστη τοῦ Χριστοῦ. Νικημένος ὁ τύραννος, πρόσταξε τέλος καὶ τὸν ἔριξαν, καταπληγωμένο καὶ σιδηροδέσμιο, στὴ φυλακή, ὅπου τὰ πλήθη τῶν πιστῶν συνέρρεαν πρὸς ὠφέλεια καὶ παρεῖχαν θεραπεία στὶς πληγὲς τοῦ μάρτυρος.
Ὁ ἅγιος παρέμεινε γιὰ μακρὸ χρονικὸ διάστημα κλεισμένος στὶς φυλακὲς τῆς Σαλαμῖνος, ὅπου δοκιμάστηκε περαιτέρω μὲ πεῖνα καὶ δίψα, ὑπομένοντας καὶ πάλιν τὶς κακουχίες, δοξολογώντας τὸν Θεὸ καὶ εὐχόμενος γιὰ τὴν εἰρήνη τῆς Ἐκκλησίας.
Ἐπὶ Μεγάλου Κωνσταντίνου, καὶ πιθανώτατα κατόπιν τῶν Ἀποφάσεων τῶν Μεδιολάνων τῶν δύο νικητῶν αὐτοκρατόρων, Κωνσταντίνου καὶ Λικινίου (ἀρχὲς Φεβρουαρίου τοῦ 313), ὁπόταν ἀποφυλακίσθηκαν οἱ δέσμιοι γιὰ τὴν πίστη τους χριστιανοί, ἀποφυλακίσθηκε καὶ ὁ Θεόδοτος πρὸς μεγάλη του λύπη, γιατὶ δὲν εἶχε ἀξιωθεῖ νὰ τελειωθεῖ μαρτυρικά. Βαστάζοντας λοιπὸν ὁ ἅγιος τὰ στίγματα τοῦ μαρτυρίου στὸ πολύπαθο σῶμα του, ἐπιστρέφει στὴν ἕδρα του Κυρήνεια, ὅπου, ἤδη εὑρισκόμενος σὲ μεγάλη ἡλικία, μετὰ ἀπὸ δύο ἔτη ἐκοιμήθη ἐν εἰρήνῃ, περὶ τὸ ἔτος 315. Τὸ ἱερό του λείψανο ἀναδείχθηκε πηγὴ θαυμάτων καὶ θεράπευε ποικίλες ἀσθένειες αὐτῶν, ποὺ προσέτρεχαν σ᾽ αὐτὸν μὲ πίστη.
Σώζεται νωπογραφία τοῦ ἁγίου Θεοδότου στὸν ναὸ Τιμίου Σταυροῦ Ἄνω Λευκάρων, χρονολογούμενη στὸν 13ο αἰ. [2]. Παλαιά του φορητὴ εἰκόνα (ἔτους 1785), ἔργο τοῦ γνωστοῦ ἁγιογράφου τῆς τουρκοκρατίας Μιχαὴλ προσκυνητοῦ, φυλάσσεται στὸν ἱερὸ ναὸ Ἁγίου Δημητρίου, τοῦ ὁμωνύμου χωριοῦ τῆς περιφέρειας Μαραθάσης [3].
Δύο εἶναι οἱ καθαυτὸ ἡμέρες μνήμης του στὴν Ἀνατολικὴ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία: Ἡ 19η Ἰανουαρίου (ἐπέτειος τοῦ μαρτυρίου καὶ τῆς ἀποφυλάκισής του) καὶ ἡ 2α Μαρτίου (ἡμέρα τῆς ἐν Κυρίῳ κοίμησής του).
Ταῖς αὐτοῦ ἁγίαις πρεσβείας, Χριστὲ ὁ Θεός, ἐλέησον καὶ σῶσον ἡμᾶς. Ἀμήν.
1. Γιὰ τὸ πρόσωπό του βλ. Ino Michaelidou-Nicolaou, «Antistius Sabinus, an unknown Praeses of Cyprus», Acta of the Fifth International Congress of Greek and Latin Epigraphy, Cambridge 1967 [Oxford 1971], σσ. 381-383, πίν. 39-41· PLRE I, σ. 792.
2. Βλ. Γερασίμου, Κώστας, Παπαϊωακείμ, Κυριάκος καὶ Σπανοῦ, Χριστίνα, Ἡ κατὰ Κίτιον ἁγιογραφικὴ τέχνη, (ἐκδ.) Ἱερὰ Μητρόπολις Κιτίου, Λάρνακα 2002, σ. 35, εἰκ. 18.
3. Βλ. Κοκκινόφτας, Κωστῆς, Ἅγιος Δημήτριος Μαραθάσας, Λευκωσία 2007, σ. 44 (ἡ εἰκόνα) καὶ σ. 191.
Ἡ ἀκολουθία τῆς Α’ Στάσης τῶν Χαιρετισμῶν τελέσθηκε στὴν Ἱερὰ Μονὴ Παναγίας Χρυσοκουρδαλιώτισσας στὸ χωριὸ Κούρδαλι τῆς μητροπολιτικῆς περιφέρειας Μόρφου, χοροστατοῦντος τοῦ Πανιερωτάτου Μητροπολίτου Μόρφου κ. Νεοφύτου (27.02.2026).
Άγιος Νικόλαος Πλανάς. ”Ο ταπεινότερος των ιερέων και ο απλοϊκότερος των ανθρώπων”
Εορτάζει στις 2 Μαρτίου.
Ο Άγιος Νικόλαος ο Πλανάς (+1932), ένας άγιος των ημερών μας, ήταν άνθρωπος άκακος, απονήρευτος και με βαθειά ταπείνωση.
Έδειχνε μεγάλη υπομονή στους πειρασμούς και τις δοκιμασίες. Έλεγε κάποτε ο ίδιος συμβουλεύοντας μια πνευματική του κόρη:
“Εγώ παιδί μου με την υπομονή τα έβγαλα πέρα τα τόσα σκάνταλα που μου παρουσιαζόντουσαν”.
Εξηγεί σε μια «κόρη του» γιατί να μην θυμώνει και λέει: «και ‘γω δεν ξέρω να μιλήσω; ξέρω, αλλά σκέφτομαι το αποτέλεσμα και έτσι σιωπώ».
Ο παπα – Νικόλας Πλανάς λειτουργούσε καθημερινά, χωρίς διακοπή, σε διάστημα μισού αιώνα. Στο διάστημα αυτό τύχαινε κάποτε να μην έχει πρόσφορο. Πάντοτε όμως εξοικονομούσε είτε από τους πιστούς είτε από τους γύρω φούρνους.
Κάποια μέρα είχε προχωρήσει ο όρθρος αρκετά, αλλά πρόσφορο δεν φαινόταν πουθενά. Έστειλε να ψάξουν στους φούρνους και στις νοικοκυρές που πάντα είχαν. Κοίταξε και στα ντουλάπια του ιερού, μήπως είχε αφήσει άλλος ιερέας. Μα κανένα αποτέλεσμα. Στενοχωρήθηκε μέχρι δακρύων.
Κάποια στιγμή τον βλέπουν να βγαίνει στην ωραία πύλη κρατώντας ένα πρόσφορο φρέσκο-φρέσκο. Το είχε βρει πάνω στην αγία τράπεζα!
-Κοιτάξτε, παιδιά μου, τι σημείο μου έκανε ο Θεός, είπε συγκινημένος και χαρούμενος.
Όλα τα θαύματα, σημεία τα έλεγε. Τα θεωρούσε φυσικά, γιατί είχε μεγάλη πίστη. Στα συναξάρια συναντάμε ασκητές που τους υπηρετούσε άγγελος Κυρίου. Πολύ φυσικό λοιπόν να υπηρετούσε άγγελος Κυρίου και τον παπα-Νικόλα, τον «εντός του κόσμου διαβούντα αληθινόν ασκητήν».
Αρκετοί ενορίτες του, κυρίως μικρά παιδιά, τον έβλεπαν όταν λειτουργούσε κυριολεκτικά μεταρσιωμένο. «Η φήμη του παπα-Νικόλα», διηγείται σεβαστή γυναίκα, «είχε απλωθεί σ’ όλη την Αθήνα. Κάποτε, παραμονή Χριστουγέννων, ξεκίνησα με τα εγγονάκια μου για να κοινωνήσω από τ’ αγιασμένα χέρια του.
Τότε στη Βουλιαγμένη ήταν ακόμα ερημιά. Είκοσι χαμόσπιτα σκόρπια εδώ κι εκεί και τριγύρω χωράφια. Στη θέση της σημερινής εκκλησίας υπήρχε ένα παλιό βυζαντινό εκκλησάκι, μικρό σαν κουβούκλιο, χαμηλό και μισοσκότεινο.
Είχαν έρθει και άλλες οικογένειες με τα παιδάκια τους. Κάποια στιγμή που ο παπα-Νικόλας εμφανίστηκε στην ωραία πύλη κρατώντας το άγιο ποτήρι, το εγγονάκι μου φώναξε:
-Γιαγιά, ο παπάς περπατάει στον αέρα!
-Πάψε, του λέω, ενώ συγχρόνως σταυροκοπήθηκα. Πώς περπατάει στον αέρα;
-Τον βλέπω κι εγώ, φώναξε άλλο παιδάκι. Δεν πατάει κάτω.
Στο «Μετά φόβου…» πλησιάσαμε όλες οι γυναίκες και τα παιδάκια να κοινωνήσουμε. Ο παπα-Νικόλας δεν είχε ακούσει τίποτε, αλλά, κι αν είχε ακούσει, δεν έδωσε καθόλου προσοχή.
Από τότε ερχόμουν πάντοτε εδώ και κοινωνούσα. Και κάθε φορά ήταν αδύνατον να μην ακούσω παιδάκια να φωνάζουν:
–Ο παπάς περπατάει στον αέρα!».
Το 1920, ανήμερα τα Χριστούγεννα, ο όσιος λειτουργούσε στον άγιο Ιωάννη Βουλιαγμένης. Όταν βγήκε να κοινωνήσει τους πιστούς, πλησίασε και μια γυναίκα με το μωρό της. Αφού κοινώνησε το μικρό, το έδωσε σε μια κοπέλα, την Ιουλία, να το κρατάει.
Η Ιουλία, καθώς το κρατούσε, γύρισε και κοίταξε τον ιερέα. Τότε παρά λίγο να της πέσει το παιδί από τα χέρια.
-Πρόσεξε! Τί έπαθες; της φωνάζει η γυναίκα.
–Βλέπω τον παπά να στέκεται πάνω σ’ ένα σύννεφο, απάντησε εκείνη εκστατική.
Άλλοτε πάλι, ενώ λειτουργούσε ο όσιος στον προφήτη Ελισαίο, έγινε και τούτο: Ένα οκτάχρονο παιδάκι βγαίνει κάτωχρο από το ιερό και λέει στη μητέρα του:
-Μαμά, ο παπα-Νικόλας είναι τόσο ψηλά από τη γη!
Και της έδειξε μισό πήχη με το χεράκι του.
Δύο μικροί φίλοι, καθώς βάδιζαν στο δρόμο, συνάντησαν τον άγ. Νικόλαο. Ο ένας από τούς δύο ήταν τύπος αγαθός· και επειδή ήταν αγαθός οι φίλοι του τον έλεγαν βλάκα, αλλά δεν συνέβαινε αυτό, ήταν απλώς αθώος και πολύ θρησκευόμενος.
Στο δρόμο πού συνάντησαν τον άγ. Νικόλαο, λέει ο αγαθός στον φίλο του: «Κοίταξε να δεις, ο παπάς δεν πατάει στη γη»! Και ο μεν αγαθός έβλεπε τον Άγιο 30 πόντους πάνω από το έδαφος, ο δε άλλος δεν μπορούσε να τον δει.
Ο Παπαδιαμάντης για τον παπα-Νικόλα
Τις πρώτες γραπτές μαρτυρίες για την αγιότητα του παπα-Νικόλα τις έχουμε από τον σύγχρονό του Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη. Ο Παπαδιαμάντης ήταν ψάλτης του, στο Εκκλησάκι του Αγίου Ελισσαίου, κοντά στο Μοναστηράκι της Αθήνας. Έψαλλε στους εσπερινούς και τους όρθρους, στις λειτουργίες και τις ολονυκτίες, που τελούσε με κατάνυξη, αλλά και μεγαλοπρέπεια ο παπα-Νικόλας. Και μπόρεσε να εισδύση στο βάθος της αγιαμένης αυτής ύπαρξης και να αντιληφθή το πλήθος των χαρισμάτων της, τα οποία ήταν επιμελώς κρυμμένα κάτω από το κέλυφος της απλότητας και της ταπείνωσης, γιατί ήταν και εκείνος εντεταγμένος στην ίδια προοπτική, ήταν, δηλαδή, φορέας της Ορθοδόξου Παραδόσεως.
Τον ονομάζει άξιο λειτουργό του Υψίστου και τον αντιπαραβάλλει με τους “επαγγελματικούς ιερείς”, όπως τους αποκαλεί.
“…Μεταξύ των υπαρχόντων ιερέων υπάρχουσιν ακόμη πολλοί ενάρετοι και αγαθοί, εις τας πόλεις και εις τα χωρία. Είναι τύποι λαικοί, ωφέλιμοι, σεβάσμιοι. Ας μην εκφωνώσι λόγους. Ηξεύρουσιν αυτοί άλλον τρόπον πως να διδάσκωσι το ποίμνιον.
Γνωρίζω ένα ιερέα εις τας Αθήνας. Είναι ο ταπεινότερος των ιερέων και ο απλοικότερος των ανθρώπων. Διά πάσαν ιεροπραξίαν αν του δώσης μίαν δραχμήν η πενήντα λεπτά η μίαν δεκάραν, τα παίρνει. Αν δεν του δώσης τίποτε, δεν ζητεί. Διά τρεις δραχμάς εκτελεί ολόκληρον παννύχιον ακολουθίαν. Απόδειπνον, Εσπερινόν, Όρθρον, Ώρας, Λειτουργίαν. Το όλον διαρκεί εννέα ώρας. Αν του δώσης μόνον δύο δραχμάς, δεν παραπονείται.
Κάθε ψυχοχάρτι, φέρον τα μνημονευτέα ονόματα των τεθνεώτων, αφού άπαξ του δώσης, το κρατεί διά πάντοτε. Επί δύο, τρία, τέσσαρα, πέντε έτη εξακολουθεί να μνημονεύη τα ονόματα, δι᾿ είκοσι λεπτά τα οποία του έδωκες εισάπαξ. Εις κάθε προσκομιδήν μνημονεύει δύο η τρεις χιλιάδας ονόματα. Δεν βαρύνεται ποτέ. Η προσκομιδή παρ᾿ αυτώ διαρκεί δύο ώρας. Η Λειτουργία άλλας δύο. Εις την απόλυσιν της Λειτουργίας, όσα κομμάτια έχει εντός του ιερού, από πρόσφορα η αρτοκλασίαν, τα μοιράζει όλα εις όσους τύχουν. Δεν κρατεί σχεδόν τίποτε.
Μίαν φοράν έτυχε να χρεωστή μικρόν χρηματικόν ποσόν, και ήθελε να το πληρώση, είχε δέκα η δεκαπέντε δραχμάς, όλα εις χαλκόν, επί δύο ώρας εμετρούσεν, εμετρούσε και δεν ημπορούσε να τα εύρη πόσα ήσαν. Τέλος, εις άλλος χριστιανός έλαβε τον κόπον και του τα εμέτρησεν.
Είναι ολίγον τι βραδύγλωσσος, και περισσότερον αγράμματος. Εις τας ευχάς, τας περισσοτέρας λέξεις τας λέγει ορθάς, εις το Ευαγγέλιον τας περισσοτέρας εσφαλμένας. Θα ειπήτε, διατί η αντίθεσις αυτή; Αλλά τας ευχάς τας ιδίας απαγγέλλει καθ᾿ εκάστην, ενώ την δείνα περικοπήν του Ευαγγελίου θα την αναγνώση άπαξ η δις ή, το πολύ, τρις του έτους, εξαιρέσει ωρισμένων περικοπών συχνά αλλ᾿ ατάκτως επανερχομένων, ως εις τους Αγιασμούς και τας Παρακλήσεις.
Τα λάθη, όσα κάμνει εις την ανάγνωσιν, είναι πολλάκις κωμικά. Καί όμως εξ όλων των ακροατών του, εξ όλου του εκκλησιάσματος, κανείς μας δεν γελά. Διατί; Τον εσυνηθίσαμεν, και μας αρέσει. Είναι αξιαγάπητος. Είναι απλοικός και ενάρετος. Είναι άξιος του πρώτου των Μακαρισμών του Σωτήρος.
Τώρα, υποθέσατε δύο υποθέσεις, μίαν αδύνατον, και μίαν δυνατήν, υποθέσατε ότι αυτός ο ίδιος ιερεύς είχεν εξέλθει από ιεροδιδασκαλείον, παλαιόν η νέον· θα είχε διαφοράν επί το βέλτιον; Θα ήτο πασσαλειμμένος με ολίγα ατελή, κακοχώνευτα και συγκεχυμένα γράμματα, με περισσότερον οίησιν και αξιώσεις. Θα ήτο διά τούτο καλύτερος; …”.
Μνεία – και μάλιστα ονομαστική – στον άγ. Νικόλαο Πλανά πραγματοποιεί ο Παπαδιαμάντης και στο διήγημα «Τα τραγούδια του Θεού». Σ’ αυτό περιγράφει το θάνατο της μικρής Κούλας Μπούκη και την Εξόδιο ακολουθία της. Όταν λοιπόν οι ψάλτες μαζί με τους ιερείς έψαλλαν το «Δεύτε τελευταίον ασπασμόν» συνέβη το εξής:
“Μόνος ο παπα-Νικόλας από τον Αη-Γιάννη του Αγρού, ο Ναξιώτης, εφαίνετο ότι επίανε χωριστήν ακολουθίαν, εμουρμούριζε μέσα του, και τα όμματά του εφαίνοντο δακρυσμένα. «Τι μουρμουρίζεις παπά;», του είπα από το όπισθεν του στασιδίου, όπου είχεν ακουμβήσει. Λέγω την ακολουθίαν των νηπίων μέσα μου», είπεν ο παπα-Νικόλας. «Εις αυτό το άκακον αρμόζει η ακολουθία των νηπίων»”.
Στις 2 Μαρτίου του 1884, όπως μαρτυρεί και ιδιόγραφο σημείωμά μου, χειροτονήθηκε ιερέας «εις την Εκκλησίαν του προφήτου Ελισσαίου», ένα ταπεινό εκκλησάκι στο κέντρο της αγοράς, στο οποίον αργότερα επρόκειτο να τελεί τις Αγρυπνίες, με ψάλτες τους μεγάλους των νεοελληνικών Γραμμάτων Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη και Αλέξανδρο Μωραϊτίδη. Επί 48 ολόκληρα χρόνια, μέχρι την οσιακή κοίμηση του, διακρίθηκε ως ο λειτουργικότερος ιερέας και άνθρωπος προσευχής, του οποίου η ζωή υπήρξε μία αδιάκοπη διακονία του θυσιαστηρίου.
Τον παπα-Νικόλα γνώρισαν ως λειτουργό και άλλα ταπεινά εκκλησάκια γύρω από την Ακρόπολη, καθώς αναφέρει και ο Φώτης Κόντογλου, στα οποία τελούσε κυρίως Αγρυπνίες, όπως του Άη-Γιάννη του Κυνηγού (μετέπειτα Άγιος Ιωάννης της οδού Βουλιαγμένης), των Τριών Ιεραρχών Παγκρατίου, του Αγίου Γεωργίου Κουκακίου, του Αγίου Λαζάρου, του Αγίου Φανουρίου Παγκρατίου, του Αγίου Σπυρίδωνος Μαντουκά, του Αγίου Δημητρίου Λουμπαρδιάρη. Αλλά τις Κυριακές και μεγάλες εορτές λειτουργούσε στην ενορία του (Άγιο Παντελεήμονα Ιλισσού), με τους λίγους ενορίτες.
Προσηύχετο, δια να τον αφήσουν να προσευχηθή
Κατά την εποχή εκείνη ήτανε Μητροπολίτης ο Μελέτιος Μεταξάκης και απηγόρευσε τις αγρυπνίες. Δεν μπορούσαμε να εννοήσουμε την αιτία…
Πέρασε λίγος καιρός, έφυγε ο Μητροπολίτης Μεταξάκης, κατηργήθη η δέσμευσις των αγρυπνιών. Κατόπιν ήλθε η αλλαγή του Ημερολογίου. Νέα βάσανα, νέοι αγώνες για τον Παππού. Ιδίως όταν ξημέρωναν μεγάλες γιορτές. Τι να κάμη; Στο βάθος του Αγίου Ελισσαίου (σ. Κ. Σ.: παλαιός ναΐσκος στην Πλάκα πλησίον της στάσεως του μετρό ”Μοναστηράκι”) ήτανε αρκετά δωμάτια (τρώγλες πες καλύτερα). Σε ένα από αυτά τα δωμάτια έμενε μια γυναικούλα η κυρά-Μάρθα, πολύ φτωχή κατά το ζην, πολύ πλούσια κατά αγαθήν προαίρεσίν. Αυτή μας επέτρεψε να συγκεντρωθούμε στο μοναχικόν της δωμάτιον ο πατήρ Νικόλαος με την συνοδείαν του, απαρτιζομένην από 6-7 πρόσωπα. Κατά τας 10 μ. μ. είμεθα όλοι παρόντες. Αρχίσαμε τον Όρθρον κατά τας 11 μ. μ. και ως την 1ην μετά τα μεσάνυχτα είμεθα έτοιμοι για την Λειτουργία. Κατεβήκαμε από το υπερώον δωμάτιον, με κίνδυνον να υποχωρήση η σκάλα, τρίζουσα από την πάροδον αορίστων δεκαετηρίδων… Φθάσαμε όσο το δυνατόν αθορύβως εις την εκκλησίαν του Προφήτου, μπήκαμε από την πίσω μικρά πορτούλα. Ως φως είχαμε τα καντήλια, που φώτιζαν τα ιερά πρόσωπα των Αγίων, οι οποίοι μας κοίταζαν σαν να μας γνώριζαν. Η εκκλησία ήτο καταστολισμένη από μορφές αγίων εικόνων, φυσικού μεγέθους…
Τέλος αρχίσαμε τη Λειτουργία. Να βλέπατε τον παπα-Νικόλα με ασυνήθη ευχέρεια να προσπαθή να πάρη καιρό. Να αισθάνεται την νύκτα ότι μας παρεχωρήθη για τον άγιο αυτό σκοπό. Ως τας 3 π. μ. είχαμε τελειώσει την Λειτουργίαν. Αλησμόνητος θα μείνει η Λειτουργία αυτή, που με τόση κατάνυξη, με τόση γαλήνη, ιερεύς και συνοδεία έπαθαν πνευματικήν αλλοίωσιν, κατά ψυχήν τε και διάνοιαν…
Ήταν ακόμα γνωστός για την ταπεινότητα, την απλότητα και την υπομονή του. Δηλαδή αρετές που σπανίζουν στην εποχή μας. Ο αγαθός ιερέας είχε εμπεδώσει την ευαγγελική αλήθεια ότι χωρίς την πραότητα και την ταπείνωση δεν ήταν δυνατό να βρει «ανάπαυσιν» στην ψυχή του.
Κρυφαί λειτουργίαι
Τας Κυριακάς και τας μεγάλας εορτάς, δεν έλειπε από την ενορία του. Αν και δεν ελάμβανεν μέρος στη Λειτουργία επειδή είχε άλλους δύο ιερείς βοηθούς. Κάποτε στη Μητρόπολη έμαθαν ότι κρυφολειτουργούσε ο Παππούς στις μεγάλες εορτές καθώς και τις καθημερινές ημέρες στα ερημοκκλήσια έκανε ότι ήθελε. Τον φώναξαν στη Μητρόπολη να τον παρατηρήσουν. Πήγε μαζί του, όπως πάντοτε, η συνοδός του και ψάλτριά του (Βικτωρία μοναχή). Εκεί ανέλαβε να τον παρατηρήση ένας τότε αρχιμανδρίτης και κατόπιν Αρχιερεύς. Αποσιωπώ το όνομά του – δεν ξέρω αν ζη. Του μίλησε πολύ απότομα. Δεν απάντησε ούτε μια λέξη. Καταφοβισμένον τον πήρε σπίτι η συνοδός του και τον έφερε στο σπίτι μου. Όλο αυτό το απόγευμα έμεινε άφωνος! Η συνοδός του καθότανε κοντά του και προσπαθούσε να τον παρηγορήση. Πάντοτε σιγή εκείνος! Αυτή την ώρα ήτανε ακριβώς σαν μωρό παιδάκι, που μας λέγει ο Κύριος: “αν δεν γίνετε σαν τα μικρά παιδιά”…
Εμφάνισις του Προφήτου Ελισσαίου
Εις την εποχήν του πρώτου διωγμού των Παλαιοημερολογιτών, ηθέλησε να λειτουργήση κατά το πάτριον ημερολόγιον την εορτήν του προφήτου Ελισσαίου. Αλλά φοβούμενος μήπως του παρουσιασθούν εμπόδια, συνεφώνησε με την βοηθόν του αφ’ εσπέρας, να πάνε εις τον Άγιον Σπυρίδωνα του Μαντουκά. Το πρωί επήγε η ψάλτριά του και τον περίμενε. Η ώρα παρήρχετο και ο παπάς δεν εφαίνετο να έλθη να λειτουργήση. Απηλπίσθη. Ενόμισε πως κάτι σπουδαίο θα του έτυχε, και δεν επήγε ως αυτήν την ώρα. Έφυγε και πήγε εις τον Προφήτη Ελισσαίο (διότι εκεί ήταν το “κέντρον των πληροφοριών”), να ρωτήση τι γίνεται ο παπάς, και να, τον βλέπη μέσα στην εκκλησία να ετοιμάζεται να λειτουργήση! Του έκαμεν παρατήρησιν, γιατί ηθέτησε την συνεννόηση που είχανε κάμει, και ακόμη ότι δεν εφοβήθη, παρά ήλθε μέσα στο κέντρον, μέσα στη βράση του διωγμού.
Της λέγει: “Μή με μαλώνεις, γιατί σήμερα το πρωί είδα τον Προφήτη και μου είπε να λειτουργήσω, και να μη φοβηθώ τίποτα, γιατί αυτός θα με προσέχη”. Έμεινε η βοηθός του με την συζήτησιν ατελείωτη!
-”Μα, πως τον είδες”; τον ρωτά.
Της λέγει: “Σηκώθηκα σήμερα το πρωί και ετοιμάστηκα για τον Άγιο Σπυρίδωνα. Εκάθησα σε μια πολυθρόνα ως που να μου φέρουν το αμάξι. Αυτή τη στιγμή, βλέπω μπρος μου τον προφήτη Ελισσαίο, και μου λέγει, να πάω στην εκκλησία του να λειτουργήσω”! Έφεραν οι δικοί του το αμάξι και τους λέγει: “Να πήτε του αμαξά να με πάη στον Προφήτη…”. Άρχισαν τις φωνές οι δικοί του: “Τι είναι αυτά; Αφού είπαμε του αμαξά για τον Άγιο Σπυρίδωνα”.
-”Αυτό που σας λέγω. Να με πάτε στον Προφήτη. Τον είδα εμπρός μου και με διέταξε”.
Ελειτούργησαν αυτήν την ημέρα κατανυκτικώτατα με μεγάλη ησυχία, και το βράδυ επήγε στο συνηθισμένο φιλικό του σπίτι, που πήγαινε πάντοτε. Λέγει η βοηθός του εις την κόρην της οικογενείας: “Σήμερα ο Παππούς είδε ολοφάνερα τον Προφήτη” κ.τ.λ. Τον πλησίασε τότε η κόρη και προσπαθούσε να τον καταφέρη να της πη ο ίδιος πως είδε τον Προφήτη. Αλλά ήτανε και αυτή η ώρα, μια απ’ αυτές που ήθελε κάτι να κρύπτη από τα ιδιαίτερά του και της λέγει: “Τίποτα δεν είδα, από λόγου μου τα λέω”. Αλλά αυτό μας το βεβαίωσαν και οι δικοί του, που τους το πρωτοείπε. Κρυφογελάσαμε με τη σπουδή που τον κατέλαβε, να κρύψη και αυτός κάτι, για να μη φωνή η αρετή του, διότι πάντοτε εις τας ομιλίας του έλεγε: “είμαι ανάξιος ιερεύς”.
Το θάρρος που του έδιδεν η πίστις
Άλλη μια φορά, εις εποχήν διωγμού των Παλαιοημερολογιτών, τον πήρε μια ομάς χριστιανών και τον πήγε σε κάποιο ερημοκλήσι (τέρμα Αχαρνών) να λειτουργήσουν. Εκεί, 5-6 εκ των νεωτέρων, είχον αναλάβει γύρωθεν της εκκλησίας να προσέχουν, δια να προλάβουν να κρύψουν τον παπα-Νικόλα.
Περί το μεσονύκτιον αντελήφθησαν τον κίνδυνον, και επρότειναν στον Παππού να τον κρύψουν ή, με κάθε τρόπον, να τον προφυλάξουν. Αυτός, ατάραχος, δεν τους άκουε που του έλεγαν να τον ξεντύσουν, μόνο τους έλεγε:
“Μη φοβόσαστε, θα ‘ρθουν τα παιδιά, θα προσκυνήσουν και θα φύγουν…”.
Και όντως ήλθανε οκτώ αστυνομικοί, και άκουσαν οι εκκλησιαζόμενοι να λέγη ο ανώτερος: “Αφήστε τους χριστιανούς, δεν κάνουν κανέναν κακό”! Ησπάσθησαν το προσκυνητάρι, που ήτο απ’ έξω από την εκκλησία και έφυγαν.
Το πρωί τους λέγει ο Παππούς: “Ήλθανε τα παιδιά”; Του είπον πως ήλθανε και φύγανε. Τους λέγει: “Δεν σας είπα εγώ να μη φοβόσαστε, γιατί θα ‘ρθουνε να προσκυνήσουν και θα φύγουν;”
Επί τη ευκαιρία αυτή, θα γράψω και κάτι άλλο παρακάτω.
Εις την τελευταίαν εποχήν του διωγμού, μέσα εις τα περιβόλια του Αιγάλεω, ήτανε μια εκκλησία και μαζεύτηκαν πολλοί χριστιανοί να εορτάσουν τα Εισόδια της Παναγίας.
Μετά τα μεσάνυκτα καταφθάνει ένας Μοίραρχος μετά της… κουστωδίας. Θυμώδης, αγέρωχος προχωρεί εις το Ιερόν, και ακούμπησε ασεβέστατα τα νώτα στην Αγία Τράπεζα και διέταξε να φύγουν όλοι.
Τον παπά τον πήρε στην Αστυνομία, σε ένα χωλ, με σπασμένα τζάμια. Το ράσο του ο παπάς πρόφθασε και το έδωσε σε κάποιον, για να μη του το πάρουν οι φανατικοί υποστηρικταί της Μητροπόλεως, οι οποίοι είχον ολόκληρον δωμάτιον γεμίσει από ράσα και καλυμμαύχια, λάφυρα των κατορθωμάτων των. Και έτσι, χωρίς ράσα, εκρύωσε μέσα σ’ αυτό το γραφείο (εν μηνί Νοεμβρίω) ως επίσης και όλο το εκκλησίασμα. Αφού επήραν τον παπά, δεν άφηναν τον κόσμο μέσα στην εκκλησία ώσπου να ξημερώση ή να ερχότανε στας 10-11 το βράδυ, ούτως ώστε να μπορούν να πάνε στα σπίτια τους ο κόσμος;
Αλλά ήλθαν στας 2 μετά τα μεσάνυκτα και σκόρπισαν οι άνθρωποι μέσα στα χωράφια, τρέμοντας από το κρύο, γυναίκες από το Μαρούσι, από το Φάληρο, από την Αγία Παρασκευή – μαρτυρική βραδυά, ώσπου να ξημερώση. Τον αξιοσέβαστον ιερέα τον πήγαν το πρωί στη Μητρόπολη. Δια να τον ξυρίσουν ηθέλησαν να τον δέσουν στην κάρέκλα. Δεν το εδέχθη. Αφού τον εξύρισαν του έδωσαν ένα παλιό κασκέτο στο κεφάλι, ένα λειωμένο βελούδινο παντελόνι (με το ένα σκέλος πιο κοντό), ένα παλιό σακκάκι, και με αυτήν την περιβολήν τον έστειλαν εις τον Εισαγγελέα, ο οποίος τον αθώωσε αμέσως με τα χάλια που τον είδε. Το σκότος της αμαρτίας δεν τους άφηνε να καταλάβουν ότι χλευάζοντες την ιερωσύνην εχλεύαζον και τον ίδιον τον εαυτόν τους!
Μια φορά τον ρώτησε ο ψάλτης των αγρυπνιών Παναγιώτης Τομής: “Τι φρονείς, πάτερ μου, περί του ημερολογίου;”. Και αυτός του απήντησε: “Από πεποίθηση το Παλαιό και από υποχρέωση το Νέο!”.
(Μαρτυρία μοναχής: από το κεφάλαιο “Ευλαβείς αναμνήσεις από μερικούς χριστιανούς όπου τον εγνώρισαν”):
Και εγώ, 1η Αυγούστου 1928 τον είδα και ερχόταν από μακρυά και, όπως γύρισε και με ατένισε, μου είπε: “Τι κάνεις, ευλογημένη;” (ήμουν ρασοφόρα τότε και με λέγανε Χρυσάνθη). Και, χωρίς να ξέρη το όνομά μου, με εκάλεσε με το όνομά μου και μου είπε: “Σήμερα είναι πρώτη με το ορθόδοξον εορτολόγιον”. Εγώ του απήντησα: “Ευλογείτε”, βάζοντάς του μετάνοια. Και φιλώντας του το χέρι του είπα: “Τι θλίψι είναι αυτή, Γέροντα, ανάμεσά μας;” και μου απήντησε: “Μη θλίβεσαι, διότι ό,τι είναι αντικανονικό δεν μένει αιώνιο!”
O π. Φιλόθεος Ζερβάκος († 8 Μαΐου 1980) έγραφε:
Ας μιμηθώμεν και ημείς, αγαπητοί, κατά το δυνατόν, την ταπείνωσιν του αγίου παπα-Νικόλα, δια να επιβλέψη και εις ημάς ο Κύριος και μας υψώση. Ας μιμηθώμεν την πραότητα αυτού, δια να αναπαυθή και εις τας ιδικάς μας καρδίας το Πνεύμα του Κυρίου, ας μιμηθώμεν την εκείνου υπομονήν, ίνα εν τη υπομονή ημών κτησώμεθα τας ψυχάς ημών, και ούτω κληρονομήσωμεν την Ουράνιον και αιώνιον Βασιλείαν του Θεού. Ης γένοιτο πάντας επιτυχείν, ελέει και οικτιρμοίς, χάριτι και φιλανθρωπία του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ι. Χριστού, και δια πρεσβειών της Πανάχραντου Μητρός Αυτού και πάντων των Αγίων. Αμήν.
