Σημείωση –  Οἱ πληροφορίες σχετικὰ μὲ τίς περικοπὲς τῶν Ἀποστόλων καὶ τῶν Εὐαγγελίων, ἀντλοῦνται ἐκ τῶν Τυπικῶν Διατάξεων τῆς Ἐκκλησίας Κύπρου.

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΣΕΙΡΑΣ (ΣΑΒΒΑΤΟ ΤΗΣ ΤΥΡΙΝΗΣ)
Πρὸς Ρωμαίους Ἐπιστολῆς Παύλου τὸ Ἀνάγνωσμα
14: 19-23

Ἀδελφοί, τὰ τῆς εἰρήνης διώκωμεν καὶ τὰ τῆς οἰκοδομῆς τῆς εἰς ἀλλήλους. Μὴ ἕνεκεν βρώματος κατάλυε τὸ ἔργον τοῦ Θεοῦ. Πάντα μέν καθαρά, ἀλλὰ κακὸν τῷ ἀνθρώπῳ τῷ διὰ προσκόμματος ἐσθίοντι. Καλὸν τὸ μὴ φαγεῖν κρέα μηδὲ πιεῖν οἶνον μηδὲ ἐν ᾧ ὁ ἀδελφός σου προσκόπτει ἢ σκανδαλίζεται ἢ ἀσθενεῖ. Σὺ πίστιν ἔχεις; κατὰ σεαυτὸν ἔχε ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Μακάριος ὁ μὴ κρίνων ἑαυτὸν ἐν ᾧ δοκιμάζει. Ὁ δὲ διακρινόμενος ἐὰν φάγῃ, κατακέκριται. ὅτι οὐκ ἐκ πίστεως· πᾶν δὲ ὃ οὐκ ἐκ πίστεως, ἁμαρτία ἐστί. Τῷ δὲ δυναμένῳ ὑμᾶς στηρίξαι κατὰ τὸ εὐαγγέλιόν μου καὶ τὸ κήρυγμα ᾽Ιησοῦ Χριστοῦ, κατὰ ἀποκάλυψιν μυστηρίου χρόνοις αἰωνίοις σεσιγημένου, φανερωθέντος δὲ νῦν, διά τε γραφῶν προφητικῶν κατ᾽ ἐπιταγὴν τοῦ αἰωνίου Θεοῦ εἰς ὑπακοὴν πίστεως εἰς πάντα τὰ ἔθνη γνωρισθέντος, μόνῳ σοφῷ Θεῷ διὰ ᾽Ιησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας· ἀμήν.

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΑΓΙΟΥ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ (ΠΑΝΤΩΝ ΤΩΝ ΕΝ ΤΗ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΙ ΜΟΡΦΟΥ ΔΙΑΛΑΜΨΑΝΤΩΝ ΚΑΙ ΕΞΑΙΡΕΤΩΣ ΤΙΜΩΜΕΝΩΝ ΑΓΙΩΝ)
Πρὸς Ἑβραίους Ἐπιστολῆς Παύλου τὸ Ἀνάγνωσμα 
11:33-40; 12:1-2

Ἀδελφοί, οἱ Ἅγιοι πάντες διὰ πίστεως κατηγωνίσαντο βασιλείας, εἰργάσαντο δικαιοσύνην, ἐπέτυχον ἐπαγγελιῶν, ἔφραξαν στόματα λεόντων, ἔσβεσαν δύναμιν πυρός, ἔφυγον στόματα μαχαίρας, ἐνεδυναμώθησαν ἀπὸ ἀσθενείας, ἐγενήθησαν ἰσχυροὶ ἐν πολέμῳ, παρεμβολὰς ἔκλιναν ἀλλοτρίων· ἔλαβον γυναῖκες ἐξ ἀναστάσεως τοὺς νεκροὺς αὐτῶν· ἄλλοι δὲ ἐτυμπανίσθησαν, οὐ προσδεξάμενοι τὴν ἀπολύτρωσιν, ἵνα Κρείττονος ἀναστάσεως τύχωσιν· ἕτεροι δὲ ἐμπαιγμῶν καὶ μαστίγων πεῖραν ἔλαβον, ἔτι δὲ δεσμῶν καὶ φυλακῆς· ἐλιθάσθησαν, ἐπρίσθησαν, ἐπειράσθησαν, ἐν φόνῳ μαχαίρας ἀπέθανον, περιῆλθον ἐν μηλωταῖς, ἐν αἰγείοις δέρμασιν, ὑστερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι, ὧν οὐκ ἦν ἄξιος ὁ κόσμος, ἐν ἐρημίαις πλανώμενοι καὶ ὄρεσι καὶ σπηλαίοις καὶ ταῖς ὀπαῖς τῆς γῆς. Καὶ οὗτοι πάντες μαρτυρηθέντες διὰ τῆς πίστεως οὐκ ἐκομίσαντο τὴν ἐπαγγελίαν, τοῦ Θεοῦ περὶ ἡμῶν κρεῖττόν τι προβλεψαμένου, ἵνα μὴ χωρὶς ἡμῶν τελειωθῶσι. Τοιγαροῦν καὶ ἡμεῖς, τοσοῦτον ἔχοντες περικείμενον ἡμῖν νέφος μαρτύρων, ὄγκον ἀποθέμενοι πάντα καὶ τὴν εὐπερίστατον ἁμαρτίαν, δι᾿ ὑπομονῆς τρέχωμεν τὸν προκείμενον ἡμῖν ἀγῶνα, ἀφορῶντες εἰς τὸν τῆς πίστεως ἀρχηγὸν καὶ τελειωτὴν ᾿Ιησοῦν.

ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΣΕΙΡΑΣ (ΣΑΒΒΑΤΟ ΤΗΣ ΤΥΡΙΝΗΣ)
Ἐκ τοῦ κατὰ Ματθαῖον
6: 1-13

Εἶπεν ὁ Κύριος· Προσέχετε τὴν ἐλεημοσύνην ὑμῶν μὴ ποιεῖν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων πρὸς τὸ θεαθῆναι αὐτοῖς· εἰ δὲ μήγε, μισθὸν οὐκ ἔχετε παρὰ τῷ πατρὶ ὑμῶν τῷ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Ὅταν οὖν ποιῇς ἐλεημοσύνην, μὴ σαλπίσῃς ἔμπροσθέν σου, ὥσπερ οἱ ὑποκριταὶ ποιοῦσιν ἐν ταῖς συναγωγαῖς καὶ ἐν ταῖς ῥύμαις, ὅπως δοξασθῶσιν ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων· ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἀπέχουσι τὸν μισθὸν αὐτῶν. σοῦ δὲ ποιοῦντος ἐλεημοσύνην μὴ γνώτω ἡ ἀριστερά σου τί ποιεῖ ἡ δεξιά σου, ὅπως ᾖ σου ἡ ἐλεημοσύνη ἐν τῷ κρυπτῷ· καὶ ὁ πατήρ σου ὁ βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ ἀποδώσει σοι ἐν τῷ φανερῷ. Καὶ ὅταν προσεύχῃ, οὐκ ἔσῃ ὡς οἱ ὑποκριταί· ὅτι φιλοῦσιν ἐν ταῖς συναγωγαῖς καὶ ἐν ταῖς γωνίαις τῶν πλατειῶν ἑστῶτες προσεύχεσθαι, ὅπως ἄν φανῶσι τοῖς ἀνθρώποις· ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι ἀπέχουσι τὸν μισθὸν αὐτῶν. σὺ δὲ ὅταν προσεύχῃ, εἴσελθε εἰς τὸ ταμιεῖόν σου καὶ κλείσας τὴν θύραν σου πρόσευξαι τῷ πατρί σου τῷ ἐν τῷ κρυπτῷ· καὶ ὁ πατήρ σου ὁ βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ ἀποδώσει σοι ἐν τῷ φανερῷ. Προσευχόμενοι δὲ μὴ βαττολογήσητε ὥσπερ οἱ ἐθνικοί, δοκοῦσι γὰρ ὅτι ἐν τῇ πολυλογίᾳ αὐτῶν εἰσακουσθήσονται. μὴ οὖν ὁμοιωθῆτε αὐτοῖς· οἶδε γὰρ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὧν χρείαν ἔχετε πρὸ τοῦ ὑμᾶς αἰτῆσαι αὐτόν. Οὕτως οὖν προσεύχεσθε ὑμεῖς· Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου· ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου· γενηθήτω τὸ θέλημά σου, ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς. τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον· καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν· καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλὰ ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. ὅτι σοῦ ἐστιν ἡ βασιλεία καὶ ἡ δύναμις καὶ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας· ἀμήν.

Για τα προηγούμενα αποστολικά και ευαγγελικά αναγνώσματα πατήστε εδώ

«Τὸ στάδιον τῶν ἀρετῶν ἠνέῳκται, οἱ βουλόμενοι ἀθλῆσαι εἰσέλθετε, ἀναζωσάμενοι τὸν καλὸν τῆς Νηστείας ἀγῶνα· οἱ γὰρ νομίμως ἀθλοῦντες, δικαίως στεφανοῦνται, καὶ ἀναλαβόντες τὴν πανοπλίαν τοῦ Σταυροῦ, τῷ ἐχθρῷ ἀντιμαχησώμεθα, ὡς τεῖχος ἄρρηκτον κατέχοντες τὴν Πίστιν, καὶ ὡς θώρακα τὴν προσευχήν, καὶ περικεφαλαίαν τὴν ἐλεημοσύνην, ἀντὶ μαχαίρας τὴν νηστείαν, ἥτις ἐκτέμνει ἀπὸ καρδίας πᾶσαν κακίαν. Ὁ ποιῶν ταῦτα, τὸν ἀληθινὸν κομίζεται στέφανον, παρὰ τοῦ Παμβασιλέως Χριστοῦ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς Κρίσεως.»

Μια μικρή συλλογή ομιλιών, κειμένων και ύμνων για την Κυριακή της Τυροφάγου.

Ὁ Ἀδάμ, ὁ πατέρας τῆς οἰκουμένης, ἐγνώριζε στόν Παράδεισο τή γλυκύτητα τῆς θείας ἀγάπης. Ἔτσι, μετά τήν ἔξωσή του ἀπό τόν Παράδεισο γιά τό ἁμάρτημά του, ἐγκαταλειμμένος ἀπό τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, θλιβόταν πικρά καί ὀδυρόταν μέ βαθεῖς στεναγμούς. Ὅλη ἡ ἔρημος ἀντηχοῦσε ἀπό τούς λυγμούς του. Ἡ ψυχή του βασανιζόταν μέ τή σκέψη: «Ἐλύπησα τόν ἀγαπημένο μου Θεό». Δέν μετάνοιωνε τόσο γιά τήν Ἐδέμ καί τό κάλλος της, ὅσο γιά τήν ἀπώλεια τῆς θείας ἀγάπης, πού τραβᾶ ἀχόρταγα τήν ψυχή στό Θεό.

Τό ἴδιο καί κάθε ψυχή πού γνώρισε μέ τό Ἅγιο Πνεῦμα τό Θεό κι ὕστερα ἔχασε τή χάρη, δοκιμάζει τό ἀδαμιαῖο πένθος. Θλίβεται ἡ ψυχή καί μεταμελεῖται σφοδρῶς, ὅταν προσβάλη τόν ἀγαπημένο Κύριο.

Βασανιζόταν κι ὀδυρόταν στή γῆ ὁ Ἀδάμ κι ἡ γῆ δέν τοῦ ἔδινε χαρά. Νοσταλγοῦσε τό Θεό κι ἐφώναζε:

Διψᾶ ἡ ψυχή μου τόν Κύριο καί Τόν ἀναζητῶ μέ δάκρυα. Πῶς νά μήν Τόν ζητῶ;

Ὅταν ἤμουν μαζί Του, ἀγαλλόταν εἰρηνικά ἡ ψυχή μου καί ἤμουν ἀπρόσιτος γιά τούς ἐχθρούς.

Τώρα ὅμως ἀπέκτησε ἐξουσία πάνω μου τό πονηρό πνεῦμα καί κλονίζει καί τυραννεῖ τήν ψυχή μου. Γι᾽ αὐτό λυώνει ἡ ψυχή μου γιά τόν Κύριο μέχρι θανάτου. Τό πνεῦμα μου ὁρμᾶ πρός τό Θεό καί τίποτε τό γήϊνο δέν μέ παρηγορεῖ· κι ἡ ψυχή μου δέν βρίσκει πουθενά παρηγοριά, ἀλλά ποθεῖ διψασμένα νά Τόν δῆ καί νά Τόν ἀπολαύση ὡσότου χορτάση. Δέν μπορῶ νά Τόν λησμονήσω οὔτε στιγμή κι ἀπό τόν πολύ μου πόνο στενάζω καί ὀδύρομαι: Ἐλέησόν με ὁ Θεός, τό παραπεσόν Σου πλάσμα».

Ἔτσι ὀδυρόταν ὁ Ἀδάμ κι ἔτρεχαν ποτάμι τά δάκρυα ἀπό τό πρόσωπό του κι ἔπεφταν στό στῆθος του καί στή γῆ.

Μέ δέος ἄκουγε ὅλη ἡ ἔρημος τούς στεναγμούς του.

Ζῶα καί πουλιά σιωποῦσαν ἀπό θλίψη.

Κι ὁ Ἀδάμ ὀδυρόταν, γιατί μέ τό ἁμάρτημά του στερήθηκαν ὅλοι τήν εἰρήνη καί τήν ἀγάπη.

Ἦταν μεγάλη ἡ θλίψη τοῦ Ἀδάμ μετά τήν ἐξορία του ἀπό τόν Παράδεισο. Σάν εἶδε ὅμως τό γυιό του Ἄβελ σκοτωμένο ἀπό τόν Κάϊν, αὐξήθηκε ἀκόμα πιό πολύ ἡ θλίψη τοῦ Ἀδάμ· φοβερά στενοχωρημένος κοίταζε κι ἔκλαιγε:

«Ἐξ ἐμοῦ λαοί ἐξελεύσονται καί πληθυνθήσονται ἐπί τῆς γῆς· κι ὅλοι θά ὑποφέρουν, θά ζοῦν μέσα στήν ἔχθρα καί στόν ἀλληλοσκοτωμό».

Κι ἦταν ἡ θλίψη του μεγάλη σάν τόν ὠκεανό· καί τήν καταλαβαίνουν μόνον οἱ ψυχές πού γνώρισαν τόν Κύριο καί τήν ἀνείπωτη ἀγάπη Του.

Κι ἐγώ ἔχασα τή χάρη καί φωνάζω μαζί μέ τόν Ἀδάμ:

«Σπλαγχνίσου με Κύριε. Δῶσε μου πνεῦμα ταπεινώσεως καί ἀγάπης».

Ὤ ἀγάπη τοῦ Κυρίου! Ὅποιος σέ γνώρισε, σ᾽ ἀναζητεῖ ἀκούραστα καί φωνάζει μέρα καί νύχτα:

«Σέ ποθῶ, Κύριε, καί Σ᾽ ἀναζητῶ μέ δάκρυα. Πῶς νά μή Σέ ζητῶ; Ἐσύ μοῦ ἔδωσες νά Σέ γνωρίσω μέ τό Ἅγιο Πνεῦμα, κι αὐτή ἡ θεία γνώση τραβᾶ ἀδιάκοπα τήν ψυχή μου κοντά Σου».

Θρηνεῖ ὁ Ἀδάμ:

«Δέν μέ τέρπει ἡ σιγή τῆς ἐρήμου.

Δέν μέ τραβοῦν τῶν βουνῶν τά ψηλώματα.

Δέν μ᾽ ἀναπαύει ἡ ὀμορφιά τῶν δασῶν καί τῶν λειβαδιῶν.

Δέν καταπραΰνει τόν πόνο μου τῶν πουλιῶν τό κελάδημα.

Τίποτε, τίποτε δέν μοῦ δίνει τώρα χαρά,

Ἡ ψυχή μου ράγισε ἀπό τήν πολύ στενοχώρια.

Τόν ἀγαπημένο Θεό μου ἐπρόσβαλα.

Κι ἄν μέ ξανάπαιρνε στόν παράδεισο ὁ Κύριος καί ἐκεῖ θά

θρηνοῦσα λυπητερά, πονεμένα

Γιατί πίκρανα τόν ἀγαπημένο μου Θεό».

Διωγμένος ἀπό τόν Παράδεισο ὁ Ἀδάμ ἀνάβλυζε πηγές ἀπό δάκρυα ἀπό τήν πληγωμένη του καρδιά. Τό ἴδιο κάθε ψυχή πού γνώρισε τόν Κύριο θρηνεῖ γι᾽ Αὐτόν καί λέει:

«Ποῦ εἶσαι, Κύριε;

Γιατί κρύβεις τό πρόσωπό Σου;

Πολύν καιρό τώρα δέν βλέπει τό Φῶς Σου ἡ ψυχή μου καί

Σ᾽ ἀποζητᾶ θλιμμένη.

Ποῦ εἶναι ὁ Κύριός μου;

Γιατί δέν Τόν βλέπω στήν ψυχή μου;

Τί Τόν ἐμποδίζει νά κατοικεῖ ἐντός μου;

Δέν ὑπάρχει μέσα μου, λοιπόν, ἡ ταπείνωση τοῦ Χριστοῦ καί ἡ ἀγάπη γιά τούς ἐχθρούς.

Γιατί ὁ Θεός εἶναι ἀγάπη, ἄπειρη καί ἀνερμήνευτη».

Πορευόταν πάνω στή γῆ ὁ Ἀδάμ καί δάκρυζε ἀπό τό σφίξιμο τῆς καρδιᾶς καί μέ τό νοῦ συλλογιζόταν ἀδιάκοπα τό Θεό. Κι ὅταν τό ταλαιπωρημένο του σῶμα δέν εἶχε πιά δάκρυα, τότε φλογιζόταν γιά τό Θεό τό πνεῦμα του, γιατί δέν μποροῦσε νά λησμονήση τόν Παράδεισο καί τήν ὡραιότητά του. Ἀγαποῦσε ὅμως ὅλο καί πιό πολύ τό Θεό ἡ ψυχή τοῦ Ἀδάμ καί συνεχῶς ὁρμοῦσε μέ τή δύναμη αὐτῆς τῆς ἀγάπης πρός Αὐτόν.

Ψάλλε μας, Ἀδάμ, τοῦ Κυρίου τό ἄσμα, γιά νά χαρῆ ἡ καρδιά μου γιά τόν Κύριο καί νά σηκωθῆ νά Τόν ὑμνήση καί νά Τόν δοξολογήση, ὅπως Τόν δοξάζουν στούς οὐρανούς τά Χερουβείμ καί τά Σεραφείμ κι ὅλες οἱ δυνάμεις τῶν οὐρανῶν.

Τραγούδησέ μας, Ἀδάμ, πατέρα μας, τήν ὠδή τοῦ Κυρίου, γιά νά τήν ἀκούση ὅλη ἡ γῆ καί νά ὑψώσουν ὅλα τά παιδιά σου τό νοῦ τους στό Θεό καί νά αἰσθανθοῦν τήν γλυκύτητα τοῦ οὐράνιου ὕμνου, ξεχνώντας τίς θλίψεις τῆς γῆς.

Πές μας, Ἀδάμ, πατέρα μας, μίλησε στά παιδιά σου γιά τόν Κύριο. Ἡ ψυχή σου ἐγνώριζε τόν Θεό, ἐγνώριζε καί τή γλυκύτητα καί τήν ἀγαλλίαση τῆς Ἐδέμ, καί τώρα κατοικεῖς στούς οὐρανούς καί βλέπεις τή δόξα τοῦ Κυρίου.

Πές μας, πῶς δοξάζεται ὁ Κύριός μας γιά τά πάθη Του καί πῶς ψάλλονται οἱ ὠδές στούς οὐρανούς καί πόσο γλυκειές εἶναι αὐτές οἱ ὠδές πού τραγουδιοῦνται μέ τό Ἅγιο Πνεῦμα.

Μίλα μας γιά τή δόξα τοῦ Κυρίου καί πόσο σπλαγχνικός εἶναι.

Μίλησέ μας καί γιά τήν ἁγία Θεοτόκο. Πῶς μεγαλύνεται στούς οὐρανούς καί μέ ποιούς ὕμνους τήν μακαρίζουν.

Πές μας πῶς ἀγάλλονται ἐκεῖ οἱ Ἅγιοι καί πῶς τούς καταυγάζει ἡ χάρη· πῶς ἀγαποῦν τόν Κύριο καί μέ ποιάν ἅγια ταπείνωση παρουσιάζονται μπροστά στό θρόνο Του.

Παρηγόρησε, Ἀδάμ, καί χαροποίησε τίς θλιμμένες μας ψυχές.

Διηγήσου μας, τί βλέπεις στούς οὐρανούς;

Δέν ἀποκρίνεσαι; Γιατί αὐτή ἡ σιγή;

Νά, θλίβεται ὅλη ἡ γῆ.

Ἤ ἀπό τή Θεία ἀγάπη δέν μπορεῖς οὔτε κἄν νά μᾶς θυμηθῆς;

Ἤ βλέπεις τή Θεομήτορα στή δόξα της καί δέν μπορεῖς νά ἀποχωριστῆς ἀπ᾽ αὐτή τήν οὐράνια ὀπτασία; Καί γι᾽ αὐτό ἀφήνεις τά θλιμμένα παιδιά σου χωρίς λόγια στοργῆς, γιά νά ξεχάσωμε τά δεινά τῆς ἐπίγειας ζωῆς μας;

Ἀδάμ, πατέρα μας, δέν ἀποκρίνεσαι;

Ἐσύ βλέπεις τή θλίψη τῶν γυιῶν σου στή γῆ.

Γιατί τάχα αὐτή ἡ σιωπή;

Ὁ Ἀδάμ λέγει:

«Ἀφῆστε με στήν εἰρήνη, ἀγαπητά μου παιδιά. Δέν μπορῶ ν᾽ ἀποχωριστῶ ἀπό τή θέα τοῦ Θεοῦ. Ἡ ψυχή μου λαβώθηκε ἀπό τήν ἀγάπη τοῦ Κυρίου καί σκιρτᾶ μέ τήν ἀγαθότητά Του. Ὅσοι ζοῦν στό Φῶς τοῦ Προσώπου τοῦ Δεσπότη δέν μποροῦν νά θυμηθοῦν τά γήϊνα».

– Ἀδάμ, πατέρα μας, μᾶς ἐγκατέλειψες, τά ὀρφανά παιδιά σου, ἐνῶ βυθιζόμαστε στήν ἄβυσσο τῶν δεινῶν τῆς γῆς; Πές μας, τουλάχιστον, πῶς μποροῦμε νά εὐαρεστήσωμε στό Θεό;

Ἄκουσε τά παιδιά σου, πού εἶναι σκορπισμένα σ᾽ ὅλη τή γῆ. Ὁ νοῦς τους εἶναι συγχυσμένος καί δέν μπορεῖ νά συλλάβη τό Θεῖο, καί πολλοί ἀποστάτησαν ἀπό τό Θεό καί ζώντας στό σκοτάδι πορεύονται στίς ἀβύσσους τοῦ ἅδη.

– Μή διακόπτετε τήν ἔκστασή μου. Βλέπω τή Θεομήτορα δοξασμένη καί δέν μπορῶ ν᾽ ἀποσπάσω τό νοῦ μου ἀπό τή θεϊκή τούτη θεωρία καί νά σᾶς μιλήσω.

Βλέπω καί τούς ἅγιους Προφῆτες καί Ἀποστόλους κι ἐκπλήττομαι πῶς μοιάζουν ὅλοι τους μέ τόν Κύριο Ἰησοῦ Χριστό, τόν Υἱό τοῦ Θεοῦ.

Περπατῶ στήν Ἐδέμ καί, νά, παντοῦ ἡ δόξα τοῦ Κυρίου, γιατί Αὐτός ζῆ μέσα μου καί μ᾽ ἔκανε ὅμοιο μέ τόν Ἑαυτό Του.

Ἔτσι δοξάζει ὁ Κύριος τόν ἄνθρωπο.

– Μίλησέ μας, Ἀδάμ· εἴμαστε παιδιά σου κι ὑποφέρουμε στή γῆ.

Πές μας, πῶς μποροῦμε νά κληρονομήσωμε τόν παράδεισο, γιά νά βλέπωμε κι ἐμεῖς, ὅπως καί σύ, τή δόξα τοῦ Κυρίου; Οἱ ψυχές μας λαχταροῦν γιά τόν Κύριο, ἐνῶ σύ χαίρεσαι καί ἀγάλλεσαι στούς οὐρανούς μέ τή θεία δόξα.

Σέ ἱκετεύομε, παρηγόρησέ μας.

– Γιατί φωνάζετε πρός ἐμένα, παιδιά μου; Ὁ Κύριος σᾶς ἀγαπᾶ καί σᾶς ἔδωσε σωτήριες ἐντολές. Τηρήσατε τίς ἐντολές καί ἀγαπᾶτε ἀλλήλους, κι ἔτσι θά βρῆτε τήν ἀνάπαυση κοντά στό Θεό.

Μετανοεῖτε κάθε ὥρα γιά τά παραπτώματά σας, γιά νά ἀξιωθῆτε νά συναντήσετε τό Χριστό. Ὁ Κύριος εἶπε:

«Ἀγαπῶ ὅσους μέ ἀγαποῦν καί θά δοξάσω ὅσους μέ δοξάζουν».

– Ὤ Ἀδάμ, πρέσβευε γιά μᾶς, τά παιδιά σου. Ἡ ψυχή μας εἶναι γεμάτη πόνο ἀπό τίς πολλές μας θλίψεις.

– Ἀδάμ, πατέρα μας, σύ κατοικεῖς στούς οὐρανούς καί βλέπεις τόν Κύριο νά κάθεται δοξασμένος στά δεξιά τοῦ Πατέρα. Ἐσύ βλέπεις τά Χερουβείμ καί τά Σεραφείμ κι ὅλους τούς Ἁγίους. Ἐσύ ἀκοῦς τά οὐράνια ἄσματα καί ἡ γλυκύτητά τους ἀπορροφᾶ τήν ψυχή σου. Ἐμεῖς ὅμως λαχταροῦμε γιά τό Θεό ἀκατάπαυστα, σκυθρωποί καί στερημένοι τή χάρη.

Τραγούδησέ μας κάτι ἀπό τίς ὠδές πού ἀκοῦς στούς οὐρανούς, γιά νά τ᾽ ἀκούση ὅλη ἡ γῆ καί νά ξυπνήσουν ὅλοι ἀπό τό θανατερό λήθαργο.

– «Μή μέ κουράζετε, παιδιά μου. Ὁ καιρός τῶν δικῶν μου θλίψεων πέρασε. Ἡ γλυκύτητα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καί ἡ τρυφή τοῦ Παραδείσου μ᾽ ἐμποδίζουν νά γυρίσω τήν προσοχή μου στή γῆ. Ἀλλά καί πάλι θά σᾶς πῶ:

Σᾶς ἀγαπᾶ ὁ Κύριος καί ζήσετε κι ἐσεῖς μέ ἀγάπη. Νά πείθεσθε στούς προϊσταμένους σας, νά ταπεινώνετε τίς καρδιές σας, καί τότε θά κατοικήση μέσα σας Πνεῦμα Θεοῦ. Αὐτό ἔρχεται ἤρεμα καί δίνει εἰρήνη στήν ψυχή καί μαρτυρεῖ γιά τή σωτηρία της χωρίς λόγια.

Ψάλλετε ὕμνους στό Θεό μέ ἀγάπη καί πνευματική ταπείνωση, γιατί ὁ Κύριος χαίρετε μ᾽ αὐτό.

– Ὤ Ἀδάμ, ἐμεῖς ψάλλομε, ἀλλά δέν ἔχουμε μέσα μας οὔτε ἀγάπη οὔτε ταπείνωση.

– Μετανοεῖτε καί προσεύχεσθε. Κι ἐγώ μετανοοῦσα γιά πολύν καιρό καί στενοχωριόμουν, γιατί πρόσβαλα τό Θεό καί γιατί μέ τά δικά μου ἁμαρτήματα χάθηκε ἡ εἰρήνη καί ἡ ἀγάπη ἀπό τό πρόσωπο τῆς γῆς. Τά δάκρυά μου χύνονταν στό πρόσωπό μου καί πότιζαν τό στῆθος μου κι ἔπεφταν στή γῆ· κι ὅλη ἡ ἔρημος ἄκουγε τούς στεναγμούς μου.

Ἐσεῖς δέν μπορεῖτε νά ἐννοήσετε τό βάθος τῆς θλίψεώς μου, οὔτε πῶς ὀδυρόμουν γιά τό Θεό καί τόν Παράδεισο. Στόν Παράδεισο ἤμουν καταχαρούμενος. Μέ εὔφραινε τό Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ κι ἤμουν ἀπαλλαγμένος ἀπό παθήματα. Ὅταν ὅμως διώχτηκα ἀπό τόν Παράδεισο, τότε ζῶα καί πουλιά, πού μ᾽ ἀγαποῦσαν προηγουμένως, ἄρχισαν νά μέ φοβοῦνται καί νά μ᾽ ἀποφεύγουν· οἱ κακοί λογισμοί σπάραζαν τήν καρδιά μου· κρύο καί πείνα μέ βασάνιζαν· ὁ ἥλιος μ᾽ ἔκαιγε καί μ᾽ ἔδερναν οἱ ἄνεμοι· μέ κατάβρεχαν οἱ βροχές καί μέ καταπονοῦσαν οἱ ἀρρώστιες καί τά ὑπόλοιπα δεινά τῆς γῆς. Ἐγώ ὅμως τά ὑπέφερα ὅλα μέ ἀκλόνητη ἐλπίδα στό Θεό.

Καί ἐσεῖς, παιδιά μου, ὑπομείνετε τούς πόνους τῆς μετάνοιας· ἀγαπᾶτε τίς θλίψεις, ἀποξηραίνετε τά σώματά σας μέ ἄσκηση καί ἐγκράτεια, ταπεινῶστε τόν ἑαυτό σας κι ἀγαπᾶτε τούς ἐχθρούς, γιά νά κατοικήση μέσα σας τό Ἅγιο Πνεῦμα.

Τότε θά γνωρίσετε καί θά βρῆτε τή Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν.

Μήν ταράζετε ὅμως τήν εἰρήνη μου. Ἀπό τή θεία ἀγάπη δέν μπορῶ τώρα νά στραφῶ πρός τή γῆ. Ξέχασα ὅλα τά ἐπίγεια. Ξέχασα ἀκόμα κι αὐτόν τόν Παράδεισο πού ἔχασα, γιατί βλέπω τήν αἰώνια δόξα τοῦ Κυρίου καί τή δόξα τῶν Ἁγίων, πού τό Φῶς τοῦ Προσώπου τοῦ Θεοῦ τούς κάνει νά λάμπουν κι οἱ ἴδιοι σάν κι Αὐτόν.

– Ψάλλε, Ἀδάμ, ψάλλε μας τόν οὐράνιο ὕμνο, γιά ν᾽ ἀκούση ὅλη ἡ γῆ καί νά νοιώση τή γλυκύτητα τῆς θείας ἀγάπης. Ποθοῦμε πολύ ν᾽ ἀκούσωμε αὐτούς τούς γλυκούς ὕμνους, γιατί ψάλλονται μέ τό Ἅγιο Πνεῦμα.

Ὁ Ἀδάμ ἔχασε τόν ἐπίγειο Παράδεισο καί τόν ἀναζητοῦσε μέ θρήνους:

«Παράδεισέ μου, Παράδεισε, θαυμαστέ μου Παράδεισε».

Κι ὁ Κύριος μέ τήν ἀγάπη Του στό σταυρό τοῦ χάρισε ἄλλο Παράδεισο, καλύτερον ἀπό ἐκεῖνον πού ἔχασε, στούς οὐρανούς, ὅπου εἶναι τό ἄκτιστο Φῶς τῆς Ἁγίας Τριάδος.

Ἀρχιμ. Σωφρονίου, Ο ΑΓΙΟΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ

Πηγή: https://www.imaik.gr/?p=853

Μνήμη του εν Aγίοις Πατρός ημών Eυσταθίου Aρχιεπισκόπου Aντιοχείας της μεγάλης

Hν Eυστάθιος μέχρις ην ζων και πνέων,
Θεού κατ’ εχθρών ευσταθές μάλα πνέων.

Oύτος ο θείος Oμολογητής Eυστάθιος ήτον κατά τους χρόνους του πρώτου εν τοις βασιλεύσι των Xριστιανών Kωνσταντίνου του Mεγάλου εν έτει τκδ΄ [324]. Eκατάγετο δε από την Σίνδην την εν Παμφυλία, καθώς λέγει ο Iερώνυμος εν τω περί Eκκλησιαστικών Συγγραφέων. O δε Nικήτας λέγει, ότι εκατάγετο από την Mακεδονίαν της Φιλίππου. Διδάσκαλος δε ων ο Άγιος ούτος, έπεμπε με τον λόγον της σοφίας του τας ακτίνας της Oρθοδοξίας εις όλην την οικουμένην. Oύτος ήτον παρών και εις την εν Nικαία πρώτην και Oικουμενικήν Σύνοδον, την συγκροτηθείσαν εν έτει τκε΄ [325], κρατύνων μεν το δόγμα της ευσεβείας και Oρθοδοξίας, ελέγχων δε και ανατρέπων τους Aρειανούς. Oι οποίοι επί της μιάς φύσεως της Aγίας Tριάδος τομήν και διαίρεσιν εισήγαγον οι άφρονες, τον Yιόν του Θεού κτίσμα λέγοντες, και χωρίζοντες αυτόν από την ουσίαν και τιμήν και αξίαν του ομοουσίου Πατρός του.

Όθεν διά την ένθεον αυτού παρρησίαν, και διά τον ζήλον οπού είχεν υπέρ της Oρθοδόξου πίστεως, εφθόνησαν αυτόν Eυσέβιος ο Nικομηδείας, και Θέογνις ο Nικαίας, και Eυσέβιος ο Kαισαρείας, και όσοι άλλοι ήτον κοινωνοί της αρειανικής βλασφημίας, ή μάλλον ειπείν, αθεΐας. Όθεν σχηματισθέντες, ότι τάχα έχουν να υπάγουν εις τα Iεροσόλυμα, επήγαν εις την Aντιόχειαν, και εκεί συνέδριον συγκροτήσαντες, εκάθηραν τον Άγιον. Ίνα δε φανούν, ότι με εύλογον αιτίαν εκάθηραν αυτόν, τι εκατασκεύασαν οι πολυμήχανοι; Έδωκαν δώρα μεγάλα εις μίαν πόρνην, έχουσαν παιδίον νεογέννητον, και έπεισαν αυτήν να ειπή ψευδώς, ότι με τον Άγιον το εγέννησεν. Όθεν ελθούσα η πόρνη ομού με το παιδίον της εις το εκείνων συνέδριον, εσυκοφάντησε τον Άγιον ότι από αυτόν συνέλαβε και εγέννησε το παιδίον. Oι δε δόλιοι εκείνοι Aρχιερείς, δεν εζήτησαν άλλας μαρτυρίας, αλλά μόνον έδωκαν όρκον εις την γυναίκα και αρκεσθέντες εις τούτο, ευθύς εποίησαν την καθαίρεσιν του Aγίου. Kαι ου μόνον τούτο, αλλά πείθουσι και τον βασιλέα (τον Mέγαν Kωνσταντίνον δηλαδή) να εξορίση τον Άγιον¹. Όθεν επέμφθη ο μακάριος Eυστάθιος εις τους Φιλίππους διά μέσου της Θράκης, και εκεί ετελείωσε την ζωήν του.

Ύστερον δε από εκατόν χρόνους, κατά τας ημέρας του βασιλέως Ζήνωνος εν έτει υοζ΄ [477], ανεκομίσθη το άγιον αυτού λείψανον, και επέμφθη εις την Aντιόχειαν. Tότε όλον το πλήθος εχύθη έξω από την πόλιν έως δεκαοκτώ μίλια, και υπεδέχθη αυτό ευλαβώς με ύμνους και φώτα και θυμιάματα. Tούτον τον Άγιον ετίμησε με εγκώμιον και ο θείος Iωάννης ο Xρυσόστομος. Λέγουσι δε, ότι η γυναίκα εκείνη, οπού εσυκοφάντησε τον μέγαν τούτον Eυστάθιον, έπεσεν εις χαλεπήν ασθένειαν. Όθεν ωμολόγησε μεν, ότι αδίκως διέβαλε και εσυκοφάντησε τον Άγιον, εφανέρωσε δε και τα ονόματα των Aρειανών Aρχιερέων, οι οποίοι την εκατάπεισον με άσπρα, να ειπή κατά του Aγίου την συκοφαντίαν ταύτην, και να κάμη τον όρκον με παραλογισμόν. Eίπε δε και τούτο, ότι το νεογέννητον εκείνο παιδίον, το συνέλαβεν από ένα χαλκέα, ονομαζόμενον Eυστάθιον².

Σημειώσεις

1. Όρα εν ταις υποσημειώσεσι του Συναξαρίου του Mεγάλου Aθανασίου, κατά την δευτέραν Mαΐου, την απολογίαν οπού κάμνει ο Θεοδώρητος, διά τον Mέγαν Kωνσταντίνον· δηλαδή, ότι απατηθείς, εξώρισε τούτον τον Άγιον, και άλλους.

2. Παρ’ άλλοις συντομώτερα γράφεται το Συναξάριον του Aγίου τούτου Eυσταθίου, ήγουν ότι αυτός ήτον πρώτον Bερροίας της εν Συρία Eπίσκοπος, και από εκεί ανεβιβάσθη εις τον θρόνον της Aντιοχείας υπό της Oικουμενικής Πρώτης Συνόδου, ως μαρτυρεί ο Nικήτας. Eις την οποίαν παρών, τον πανηγυρικόν λόγον εξεφώνησεν εις τον βασιλέα Kωνσταντίνον. Kαι ότι οι ανωτέρω Aρειανοί τρεις Eπίσκοποι, δεινάς συκοφαντίας συνέρραψαν κατ’ αυτού, ήτοι ότι ήτον προστάτης του Σαβελλίου, ότι επιάσθη πόρνος, και ότι εκαταφρόνησε την βασιλίδα, ήτοι την μακαρίαν Eλένην, την εν τη Aνατολή τότε διατρίβουσαν, και έτζι εκάθηραν αυτόν. Eις τούτους δε πεισθείς ο βασιλεύς, εξώρισεν αυτόν διά της Θράκης εις την Tραϊανούπολιν, κατά τον Θεοδώρητον και Iερώνυμον, (η οποία ευρίσκεται εις την παραθαλασσίαν του Aδριατικού κόλπου εν τη Iταλία, Tράνι κοινώς ονομαζομένη) περί το 329 ή 330. Eκεί δε διαπεράσας ο Άγιος χρόνους τριάντα, μετέβη προς Kύριον, περί το 360 έτος. Σημείωσαι, ότι Mιχαήλ ο Σύγγελος, τον Άγιον Eυστάθιον τούτον ονομάζει κορυφαίον των εν Nικαία Πατέρων, ο δε Xρυσόστομος εγκώμιον έπλεξεν εις αυτόν, ου η αρχή· «Σοφός τις ανήρ και φιλοσοφείν ειδώς». (Σώζεται εν τω πέμπτω τόμ. της εν Eτόνη εκδόσεως.)

(από το βιβλίο: Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου Συναξαριστής των δώδεκα μηνών του ενιαυτού. Τόμος Β´. Εκδόσεις Δόμος, 2005)

Μνήμη του Oσίου Πατρός ημών Tιμοθέου του εν Συμβόλοις

Kαι ζώντα Tιμόθεε και τεθνηκότα,
Tιμά Θεός ζώντων σε και τεθνηκότων.
Eικάδι Tιμόθεον πρώτη κατά σήμα κάλυψε.

Oύτος ο μακάριος Tιμόθεος εκ νεαράς του ηλικίας ενεδύθη το σχήμα των Mοναχών, και με την πολλήν εγκράτειαν και σύντονον προσευχήν, ενέκρωσε τα σκιρτήματα των παθών. Όθεν γενόμενος απαθής, έμεινεν έως τέλους της ζωής του παρθένος, κατά το σώμα και κατά την ψυχήν. Διά τούτο και κατεστάθη δοχείον του Aγίου Πνεύματος, και χάρισμα έλαβεν ιαμάτων. Kάθε γαρ ασθένειαν ιάτρευε, και δαίμονας από τους ανθρώπους εδίωκεν. Έτζι λοιπόν καλώς πολιτευσάμενος, με γήρας αγαθόν προς Kύριον εξεδήμησεν.

(από το βιβλίο: Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου Συναξαριστής των δώδεκα μηνών του ενιαυτού. Τόμος Β´. Εκδόσεις Δόμος, 2005)

Μνήμη του Oσίου Πατρός ημών Γεωργίου Eπισκόπου Aμάστριδος

O Γεώργιος και λιπών το σαρκίον,
Πολλοίς γεωργεί ψυχικήν σωτηρίαν.

Oύτος ο Όσιος ήτον υιός ευσεβών γονέων, Θεοδοσίου και Mεγεθούς ονομαζομένων, οι οποίοι εκατάγοντο από την Kρώμνην, η οποία είναι πόλις τριγύρω εις την Aμάστριδα, ευρισκομένη κατά την Mαύρην Θάλασσαν. Eπειδή δε οι γονείς του Aγίου τούτου επέρασαν άτεκνοι την ζωήν τους, διά τούτο επαρακάλουν τον Θεόν με προσευχήν και νηστείαν να δώση εις αυτούς καρπόν κοιλίας, το οποίον και έγινε. Mε θεϊκήν γαρ φωνήν έμαθον και την σύλληψιν και το όνομα και το αξίωμα της αρχιερωσύνης, οπού έμελλε να λάβη ο εξ αυτών μέλλων γεννηθήναι υιός εις τον καιρόν του γήρατός των, ο Γεώργιος ούτος δηλαδή. Όταν δε εγεννήθη το παιδίον και εκόπη από το γάλα, τα μεν ηδονικά και πρόσκαιρα της νεότητος πράγματα, τελείως απέβαλε, τα δε μέλλοντα αγαθά, ολοκαρδίως επόθησε. Δεν αμέλει δε και τα μαθήματα, τόσον τα θεία, όσον και τα ανθρώπινα. Όθεν οι γονείς βλέποντες τας τοιαύτας αρετάς του παιδίου των, έχαιρον και εδόξαζον τον Θεόν. Aφ’ ου λοιπόν αρκετά επαιδεύθη ο Άγιος, ανεχώρησεν από την πατρίδα του, και επήγεν εις το βουνόν της Συρικής, και εκεί ευρών ένα τίμιον γέροντα, λαμβάνει παρ’ αυτού το αγγελικόν σχήμα των Mοναχών. Aφ’ ου δε ο γέρωντάς του απέθανεν, επήγεν εις την Bόνιτζαν, η οποία ευρίσκεται εις την εν τη Hπείρω Aκαρνανίαν, κοντά εις το Ξηρόμερον, και εκεί εταλαιπώρει ο αοίδιμος τον εαυτόν του με κάθε σκληραγωγίαν και άσκησιν. Eπειδή δε ο Eπίσκοπος της εν τη Mαύρη Θαλάσση Aμάστριδος ετελεύτησε, διά τούτο ανεβιβάσθη και μη θέλωντας ο Όσιος ούτος, εις τον θρόνον εκείνης, ωσάν λύχνος επάνω εις την λυχνίαν, με την ψήφον του Θεού, και με την συμφωνίαν των Iερέων.

Xειροτονηθείς δε Aρχιερεύς εις την Kωνσταντινούπολιν, ανεχώρησε και επήγεν εις την επαρχίαν του Aμάστριδα. Όθεν όλα ομού από αυτόν επιμελούντο και εσπουδάζοντο, διατάξεις των ιερών, στολισμοί του αγίου Bήματος, καταστάσεις του ιερατικού τάγματος, προστασίαι των ορφανών και χηρών, πτωχοτροφίαι, χρεών εκκοπαί και ελευθερίαι, και προτίτερα από όλα, εσπουδάζετο από αυτόν η προς τον Θεόν ευσέβεια και Oρθοδοξία. Kοντά δε εις αυτά, ήτον να βλέπη τινάς εις την Aμάστριδα, να τελούνται παρά του Aγίου τούτου θαύματα διάφορα. Mε τοιούτον λοιπόν τρόπον καλώς διαπεράσας την ζωήν του ο τρισμακάριστος, απήλθε προς Kύριον, παραδούς εις αυτόν εν ειρήνη το πνεύμα του.

(από το βιβλίο: Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου Συναξαριστής των δώδεκα μηνών του ενιαυτού. Τόμος Β´. Εκδόσεις Δόμος, 2005)

Ἀρχιμανδρίτου Φωτίου Ἰωακεὶμ

Ἀρχικά, σᾶς εὐχαριστῶ γιὰ τὴν πρόσκληση νὰ παραστῶ στὴ σημερινή σας συνάθροιση καὶ νὰ ἀπευθύνω λόγο ὠφελείας ἐπίκαιρο. Θεώρησα χρήσιμο, μιὰ καὶ θὰ εἰσέλθουμε σὲ λίγες μέρες στὸ στάδιο τῆς τεσσαρακονθήμερης νηστείας τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, νὰ μοιραστοῦμε μαζὶ κάποιες σκέψεις γιὰ τὸ σημαντικὸ στὴ ζωὴ τοῦ κάθε πιστοῦ χριστιανοῦ θέμα τῆς μεγάλης καὶ θεόσδοτης ἀρετῆς τῆς νηστείας. 

Πρὶν ὅμως εἰσέλθουμε στὸ καθαυτὸ θέμα μας, θὰ ἀναφερθοῦμε προοιμιακὰ στὶς τέσσερεις εἰσαγωγικὲς Κυριακὲς τῆς περιόδου τοῦ Τριῳδίου, ποὺ μᾶς ἑτοιμάζουν ἐπαγωγικὰ γιὰ τὸ στάδιο τῆς νηστείας. Καταρχήν, ἡ σημερινὴ Κυριακή, τοῦ Τελώνου καὶ Φαρισαίου, ὀνομάστηκε ἔτσι ἀπὸ τὴν εὐαγγελικὴ περικοπὴ τῆς ἡμέρας, καὶ εἶναι, ὅπως λέμε στὴ γλῶσσα τῆς Ἐκκλησίας, ἡ ἀρχὴ τοῦ Τριωδίου, δηλαδὴ τῆς ἐκκλησιαστικῆς περιόδου ἀπὸ σήμερα μέχρι καὶ τὸ Μεγάλο Σάββατο. Τῆς πιὸ κατανυκτικῆς περιόδου τοῦ ἔτους, ποὺ μὲ τὶς ὡραιότατες Ἀκολουθίες της, τὴ νηστεία τῆς Μεγάλης Σαρακοστῆς ποὺ περιλαμβάνει, τὴν ὅλη πνευματικὴ ἀτμόσφαιρα ποὺ δημιουργεῖ, μᾶς προετοιμάζει μὲ τὸν καλύτερο τρόπο, ἂν θέλουμε καὶ ἀγωνισθοῦμε, νὰ ἑορτάσουμε ἐξαγνισμένοι τὴν κοσμοσωτήρια Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ μας. Καὶ ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία, θέλοντας νὰ μᾶς ἑτοιμάσει γι᾽ αὐτὸ τὸ «Στάδιον τῶν ἀρετῶν» (ὅπως θὰ ψάλλουμε τὴν Κυριακὴ τῆς Τυρινῆς), ὅρισε σήμερα, ἀρχὴ τοῦ Τριωδίου, νὰ διαβάζεται στὴν Θεία Λειτουργία ἡ παραβολὴ αὐτὴ τοῦ Χριστοῦ μας, ποὺ μᾶς διδάσκει τὴν ἀξία τῶν ἀρετῶν τῆς ταπείνωσης καὶ τῆς προσευχῆς, ὥστε νὰ μᾶς παροτρύνει νὰ τὶς ἀσπαστοῦμε καὶ ἐφαρμόσουμε σὰν ὅπλα στὸ στάδιο τῆς ἁγίας αὐτῆς περιόδου. Κι ἀπὸ τὴν ἄλλη, νὰ φοβηθοῦμε τὴν καταδίκη ὅσων ὑπέκυψαν στὰ πάθη τῆς κενοδοξίας καὶ κατακρίσεως τῶν ἄλλων, ὥστε πάσῃ δυνάμει νὰ τὰ ἀποφύγουμε. Τὴν ἑπομένη Κυριακή, ἡ Ἐκκλησία μᾶς προβάλλει ἐποπτικά, μὲ τὴν παραβολὴ τοῦ Ἀσώτου, τὰ γνωρίσματα τῆς θεμελιώδους ἀρετῆς τῆς ἀληθινῆς μετάνοιας, γιὰ νὰ τὴ χρησιμοποιοῦμε, σὰν ὅπλο θεϊκό, στὸν ἀγῶνα κατὰ τῶν παθῶν καὶ τῆς ἁμαρτίας. Κατὰ τὴν ἐφεξῆς Κυριακή, τῆς Ἀπόκρεω, μὲ τὸ εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα περὶ τῆς Τελικῆς Κρίσης, ἡ Ἐκκλησία μᾶς ὁδηγεῖ στὴ μνήμη τῆς Δευτέρας τοῦ Κυρίου Παρουσίας, γιὰ ἀποφυγὴ τῶν ἁμαρτωλῶν ἔργων καὶ ἐφαρμογὴ τῆς ἐντολῆς τῆς ἀγάπης, γιὰ τὴν ὁποία κατεξοχὴν θὰ μᾶς ζητηθεῖ λόγος. Τέλος, κατὰ τὴν Κυριακὴ τῆς Τυρινῆς, μὲ τὴν ἀνάμνηση τῆς ἐξορίας τῶν Πρωτοπλάστων ἀπὸ τὸν Παράδεισο ἐπειδὴ δὲν φύλαξαν τὴν ἐντολὴ τῆς νηστείας, ὅπως παρακάτω θὰ ἐξηγήσουμε, ἡ Ἐκκλησία μᾶς παροτρύνει στὴν ἄσκηση τῆς ψυχωφελοῦς νηστείας, ποὺ ἀρχίζει κατὰ τὴν ἑπομένη ἡμέρα, Δευτέρα τῆς Καθαρᾶς ἑβδομάδας. Ἔτσι, ὅπως θεόπνευστα οἱ ἅγιοι Πατέρες μᾶς εἰσάγουν σταδιακὰ ἀπὸ τὴν κατάλυση στὴν αὐστηρὴ νηστεία τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, μὲ τὴν ἀρχικὴ περικοπὴ τοῦ κρέατος, ἔτσι καὶ πνευματικὰ μᾶς προετοιμάζουν γιὰ τὶς ἀρετές, ποὺ πρέπει νὰ ἀσκοῦμε μαζὶ μὲ τὴ σωματικὴ νηστεία.

Ἡ νηστεία, πρέπει νὰ ποῦμε ἐξαρχῆς, πὼς ἐντάσσεται στὸ πλαίσιο τῆς χριστιανικῆς ἄσκησης, τῆς προσπάθειας δηλαδὴ ἐκείνης, ποὺ ἀναλαμβάνουν οἱ πιστοί, πάντοτε στὰ ὅρια καὶ τὸ μέτρο ποὺ καθορίζει ἡ Ἁγία Γραφὴ καὶ ἡ ἱερὰ Παράδοση τῆς Ἐκκλησίας μας, γιὰ νὰ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ τὸν ζυγὸ τῆς ἁμαρτίας καὶ τὴν κυριαρχία τῶν παθῶν. Ἡ ἄσκηση βεβαίως δὲν ἀποτελεῖ αὐτοσκοπό, ἀλλ᾽ εἶναι ἀπαραίτητη στὴ ζωὴ τοῦ κάθε πιστοῦ, καθὼς ἀποτελεῖ ἀγώνα συννέκρωσης μὲ τὸν Χριστὸ καὶ συνανάστασης μαζί Του. Ἔτσι, δὲν νοεῖται χριστιανικὴ ζωὴ χωρὶς ἄσκηση. Ἡ ἀποκοπὴ δυστυχῶς πολλῶν χριστιανῶν σήμερα ἀπὸ τὶς ἐκκλησιαστικές μας ρίζες, ἡ ἀλλοίωση τοῦ φρονήματος καὶ ἡ ἐκκοσμίκευση τοῦ τρόπου ζωῆς τοὺς κάνουν νὰ ὑποτιμοῦν, συχνὰ καὶ νὰ ἀρνοῦνται τὸν θεσμὸ τῆς νηστείας στὴ σημερινὴ «καταναλωτικὴ» κοινωνία. Ἀλλὰ καὶ ὅσοι νηστεύουμε, συχνὰ τὸ κάνουμε τελείως συμβατικά, χωρὶς νὰ συναισθανόμαστε τὴν πνευματικὴ σημασία καὶ τὸν σκοπὸ τῆς νηστείας.

Ἡ νηστεία καταρχάς, δὲν εἶναι ἐφεύρημα ἀνθρώπων, λόγου χάρη τῶν ἀσκητῶν, ἀλλὰ ἐντολὴ Θεοῦ, ἡ πρώτη καὶ ἀρχαιότερη ἐντολή, «συνομήλικη μὲ τὴν ἀνθρωπότητα, καθὼς νομοθετήθηκε στὸν Παράδεισο», ὅπως σοφὰ ἐπισημαίνει ὁ Μέγας Βασίλειος. Διότι ἡ ἀπαγορευτικὴ ἐντολή, ποὺ ἔδωσε ὁ Θεὸς στοὺς Πρωτοπλάστους νὰ μὴ φάγουν ἀπὸ «τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρόν», ἀπὸ τὸ δένδρο δηλ. τῆς γνώσεως, εἶναι ἀκριβῶς ἐντολὴ νηστείας· καθότι, ἡ λέξη νηστεία παράγεται ἀπὸ τὸ ἀρνητικὸ μόριο νὴ (=ὄχι) καὶ τὸ ρῆμα ἐσθίω (=τρώγω), δηλαδὴ νὴ – ἐσθίω, δὲν τρώγω. Κι αὐτὸ ἀκριβῶς σημαίνει ἡ ἐντολὴ τοῦ  Θεοῦ, «οὐ φάγεσθε». Κι ἐπειδὴ δὲν τήρησαν οἱ Πρωτόπλαστοι τὴν ἐντολὴ αὐτὴ τῆς νηστείας, ποὺ συνιστοῦσε μία δοκιμασία τῆς ἐλεύθερης βούλησής τους στὴν ἐπιλογὴ μεταξὺ τοῦ καλοῦ καὶ κακοῦ (ἀφοῦ ὁ ἄνθρωπος δὲν πλάσθηκε ἄτρεπτος πρὸς τὸ κακό), ἐξορισθήκαμε ἀπὸ τὸν Παράδεισο τῆς τρυφῆς. Γι᾽ αὐτὸ καὶ ἡ Ἐκκλησία μας ὅρισε κατὰ τὴν Κυριακὴ τῆς Τυρινῆς, παραμονὴ τῆς εἰσόδου στὴ μεγαλύτερη καὶ αὐστηρότερη περίοδο νηστείας, τὴ Μεγάλη Τεσσαρακοστή, νὰ γίνεται μνήμη τῆς ἐξορίας τῶν Πρωτοπλάστων ἀπὸ τὸν Παράδεισο, ὅπως ἤδη ἀναφέραμε, ὥστε νὰ μᾶς παρακινήσει μὲ τὴ νηστεία νὰ ἀξιωθοῦμε νὰ εἰσέλθουμε σ᾽ αὐτόν. 

Ἡ Παλαιὰ Διαθήκη εἶναι διάσπαρτη ἀπὸ ἀναφορὲς στὴ νηστεία, στὴν ὁποία ὑποβάλλονταν οἱ εὐσεβεῖς Ἰσραηλίτες, σύμφωνα μὲ σχετικὲς ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ στὸν Μωσαϊκὸ Νόμο. Οἱ Προφῆτες μάλιστα, ὅπως ὁ Ἡσαΐας, ὑπογραμμίζουν τὴν ἀξία τῆς εὐπρόσδεκτης στὸν Θεὸ νηστείας καὶ τὴ δύναμη ποὺ ἔχει νὰ ἐξαλείφει ἁμαρτίες. Στὴ νηστεία ἀναφέρεται συχνὰ καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, καθὼς καὶ ὅλη ἡ Καινὴ Διαθήκη. Ὁ Χριστός μας, στὴν κλασικὴ περὶ νηστείας διδασκαλία του στὴν ἐπὶ τοῦ Ὄρους ὁμιλία του (Ματθ. 6, 16-18), γιὰ παράδειγμα, μᾶς ἐκθέτει τὰ γνωρίσματα τῆς θεάρεστης νηστείας: ἀπορρίπτει τὴν ὑποκριτική της ἐξάσκηση καὶ ὑποδεικνύει πὼς πρέπει νὰ νηστεύουμε μὲ ταπείνωση καὶ ἀφάνεια, μόνο γιὰ τὶς ἁμαρτίες μας καὶ γιὰ τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, καὶ ὄχι μὲ πνεῦμα ἐπίδειξης πρὸς τοὺς ἄλλους. Καί, ὅσα δίδαξε μὲ τὸν λόγο Του, ἐπισφράγισε μὲ τὸ πανάγιο παράδειγμά Του, «νηστεύσας ἡμέρας τεσσαράκοντα καὶ νύκτας τεσσαράκοντα», πρὶν ἀρχίσει τὴ δημόσια δράση Του, καθὼς καὶ ἄλλες φορές. Μὲ βάση λοιπὸν τὴ διδασκαλία καὶ τὸ πνεῦμα τῆς Ἁγίας Γραφῆς καὶ σύμφωνα μὲ τὸ ὑπόδειγμα τοῦ Χριστοῦ μας, ποὺ εἶπε, «καὶ ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ᾽ αὐτῶν ὁ Νυμφίος, τότε νηστεύσουσιν» οἱ μαθητές Του (δηλαδὴ ἀφοῦ σταυρωθεῖ, ἀναστηθεῖ καὶ ἀναληφθεῖ στοὺς οὐρανοὺς ὁ Νυμφίος τῶν ψυχῶν μας Χριστός, τότε θὰ πρέπει νὰ νηστεύουν οἱ μαθητές Του), ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία καθόρισε ἡμέρες καὶ περιόδους νηστείας γιὰ τοὺς Χριστιανούς, καθορίζοντας τὸν σκοπό της καὶ τὸν τρόπο, μὲ τὸν ὁποῖο πρέπει νὰ ἀσκεῖται. Ἄξονας γύρω ἀπὸ τὸν ὁποῖο διαμορφώθηκαν ἀπὸ ἀρχαίους χρόνους οἱ ἐκκλησιαστικὲς νηστεῖες ὑπῆρξαν οἱ μεγάλοι σταθμοὶ τῆς ἐπὶ γῆς ζωῆς τοῦ Χριστοῦ μας (Χριστούγεννα-Θεοφάνεια, Σταύρωση-Ἀνάσταση), καθὼς καὶ ἡ Κοίμηση τῆς Θεοτόκου καὶ ἡ ἡμέρα μαρτυρικῆς τελείωσης τῶν Πρωτοκορυφαίων ἀποστόλων. 

Πρωταρχικὸς σκοπὸς τῆς νηστείας εἶναι ἡ κάθαρση καὶ ὁ ἐξαγιασμὸς τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματός μας. Γι᾽ αὐτὸ καὶ οἱ Πατέρες τὴν ὀνομάζουν «παθοκτόνο» καὶ «φάρμακον παθῶν καθαρτήριον». Ἡ νηστεία, ἀκόμη, διακρίνεται σὲ σωματικὴ καὶ πνευματική. Ἡ μὲν σωματικὴ συνίσταται στὴν ἀποχὴ ὁρισμένων τροφῶν, τῶν ἀρτυσίμων, ὥστε νὰ περισταλοῦν οἱ ψυχοφθόρες ὁρμὲς καὶ νὰ ταπεινωθεῖ τὸ σῶμα μας. Καὶ πνευματικὴ νηστεία εἶναι ἡ νηστεία τῆς ψυχῆς, τοῦ ἔσω ἀνθρώπου, ποὺ συνίσταται στὴν καταπολέμηση τῶν ψυχικῶν παθῶν καὶ ἀποξένωσή τους. Σ᾽ αὐτὸ συνίσταται ἡ ἀληθινὴ νηστεία, ὅπως ὁρίζει ὁ Μ. Βασίλειος: «Νηστεία γὰρ ἀληθής, ἡ τῶν κακῶν ἀλλοτρίωσις». Καί, ἀποξένωση ἀπὸ τὰ πάθη, σημαίνει ἀγώνας συνειδητὸς γιὰ ἀποφυγὴ τῆς ἁμαρτίας σὲ ὅλες τὶς ἐκφράσεις καὶ ἐκφάνσεις της, μὲ λόγο, ἔργο καὶ κατὰ διάνοια.

Θὰ ἀναφερθοῦμε στὴ συνέχεια μὲ συντομία στὸ πῶς νηστεύουμε κατὰ τὶς νηστεῖες τοῦ ὅλου ἔτους. Καταρχήν, ἔχουμε ὁλόχρονα τὴ νηστεία τῆς Τετάρτης καὶ τῆς Παρασκευῆς, ἡμέρες ἀφιερωμένες ἀπὸ πρώιμους χρόνους ἀντίστοιχα στὴ σύλληψη καὶ τὸ πάθος τοῦ Χριστοῦ. Κατ᾽ αὐτές, ἐφόσον δὲν συμπίπτουν σὲ περίοδο εὐρύτερης κατάλυσης (λ.χ. Διακαινήσιμος Ἑβδομάδα, Δωδεκαήμερο Χριστουγέννων κ.λπ.), ἢ δὲν συμπίπτει ἄλλη ἑορτὴ Δεσποτική, Θεομητορικὴ ἢ μεγάλου ἁγίου, γιὰ τὴν ἀκρίβεια, τρῶμε ἀλάδωτο. Ἡ ἀρχαιότερη, μεγαλύτερη καὶ σπουδαιότερη νηστεία τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ἔτους εἶναι αὐτὴ τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς. Ἀρχίζει ἀπὸ τὴν Καθαρὰ Δευτέρα καὶ λήγει τὴν Παρασκευὴ πρὸ τοῦ Λαζάρου, παρεμβάλλονται στὴ συνέχεια δύο αὐτοτελεῖς Δεσποτικὲς ἑορτὲς -ἡ ἔγερση τοῦ Λαζάρου καὶ ἡ τῶν Βαΐων- καὶ συνεχίζεται ἡ νηστεία τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδας. Κατὰ τὴ νηστεία αὐτή, τὶς μὲν καθημερινὲς τρῶμε ἀλάδωτο, τὰ δὲ Σαββατοκυρίακα καταλύουμε σὲ λάδι καὶ κρασί. Ἐξαίρεση ἀποτελοῦν οἱ ἡμέρες τοῦ Εὐαγγελισμοῦ καὶ τῶν Βαΐων, κατὰ τὶς ὁποῖες καταλύουμε ψάρι. Παρόμοια εἶναι καὶ ἡ νηστεία τοῦ Δεκαπενταγούστου, ἀλλὰ σ᾽ ἐκείνη τρῶμε ψάρι τῆς Μεταμορφώσεως, ἐνῶ, ἂν συμπέσει ἡ ἡμέρα τῆς Κοιμήσεως Τετάρτη ἢ Παρασκευή, καταλύουμε μόνο ψάρι. Οἱ νηστεῖες τῶν Χριστουγέννων καὶ τῶν ἁγίων ἀποστόλων εἶναι σαφῶς ἐλαφρύτερες. Κατ᾽ αὐτὲς ἐπιτρέπεται ἡ κατάλυση ἰχθύος, ἐκτὸς ἀσφαλῶς Τετάρτης καὶ Παρασκευῆς. Εἰδικώτερα, ὡς πρὸς τὴ νηστεία τῶν Χριστουγέννων, ἐπεκράτησε ἀπὸ καιρὸ ἡ εὐλαβὴς συνήθεια, κατὰ τὴν πρώτη καὶ τελευταία ἑβδομάδα της νὰ μὴν τρῶμε οὔτε ψάρι, ἀλλὰ νὰ καταλύουμε σὲ λάδι καὶ κρασί, μέσα στὸ πλαίσιο ἐντατικώτερης ἑτοιμασίας τῶν πιστῶν γιὰ προσέλευση στὴ θεία Κοινωνία κατὰ τὶς ἑορτὲς τῶν Εἰσοδίων καὶ τῶν Χριστουγέννων, ἀντίστοιχα. Ὅσον ἀφορᾶ στὸ δεύτερο (τελευταῖο) ὅριο ἰχθυοφαγίας, στὴν Κύπρο ἐπεκράτησε ἡ ἑορτὴ τοῦ ἁγίου Σπυρίδωνος (12 Δεκεμβρίου), ἐνῶ στὴν Ἑλλάδα, εἴτε ἡ κινητὴ Κυριακὴ τῶν Προπατόρων (11-17 Δεκεμβρίου), εἴτε ἡ ἡμέρα τοῦ ἁγίου Διονυσίου τοῦ ἐν Ζακύνθῳ (17 Δεκεμβρίου). 

Καὶ κάτι ἄλλο, ποὺ εἶναι καλὸ νὰ ἀναφέρουμε, εἶναι ἡ διαβάθμιση τῶν ἀρτυσίμων τροφῶν, ὅπως τὴν καθιέρωσε ἡ μακραίωνη παράδοση τῆς ἁγίας μας Ἐκκλησίας. Πλέον ἀρτύσιμα καὶ στὴν πρώτη κατηγορία τάσσονται τὰ κρεατικὰ ὅλων τῶν εἰδῶν (καὶ τὸ κοτόπουλλο), ποὺ τὰ τρῶμε ὅταν εἶναι ἡμέρα/περίοδος κατάλυσης πάντων. Μετὰ ἔρχονται τὰ γαλακτοκομικὰ προϊόντα, ποὺ τὰ τρῶμε καὶ σὲ κατάλυση πάντων, ἀλλὰ καὶ ὅταν δὲν τρῶμε κρέας (ἡ λεγόμενη λευκὴ νηστεία, ὅπως τὴν ἑβδομάδα τῆς Τυρινῆς). Στὴν τρίτη κατηγορία εἶναι τὸ ψάρι· ἰχθυοφαγία ἐπιτρέπεται καὶ στὶς πιὸ πάνω περιπτώσεις ποὺ ἀναφέραμε, ἀλλὰ καὶ ὅταν συμπέσουν Θεομητορικὲς ἑορτὲς Τετάρτη καὶ Παρασκευή, καθὼς καὶ τὴν Τετάρτη τῆς Μεσοπεντηκοστῆς καὶ τὴν Τετάρτη τῆς ἀπόδοσης τοῦ Πάσχα. Στὴν τέταρτη κατηγορία ἐντάσσεται ἡ κατάλυση οἴνου καὶ ἐλαίου. Στὴν ἴδια κατηγορία ἀνήκουν τὰ μαλάκια καὶ τὰ ὀστρακόδερμα (δηλ. καλαμάρια, σουπιές, χταπόδι, σαλιγκάρια, στρύδια καὶ μύδια, ταραμᾶς, κ.λπ.). Στὴν πέμπτη κατηγορία ἀνήκουν τὰ φροῦτα καὶ χορταρικά, τὰ ὄσπρια, καὶ γενικὰ τὸ ἀλάδωτο φαγητό.

Εἶναι σημαντικὸ ἐν προκειμένῳ νὰ τονίσουμε, ὅτι τὸ θέμα τῆς νηστείας ἀποτελεῖ μέρος τῆς πνευματικῆς ζωῆς καὶ πρέπει, σὲ περίπτωση δυσκολίας ἑνὸς πιστοῦ νὰ τηρήσει τὴν ἀκρίβεια (π.χ. λόγῳ ἀσθένειας, σκληρῆς ἐργασίας, κ.λπ.), νὰ τὸ θέτει ὑπόψη τοῦ Πνευματικοῦ του πατέρα, κι ἐκεῖνος μὲ διάκριση νὰ οἰκονομεῖ ἀνάλογα τὴν κάθε περίπτωση. Κι ἔτσι, ἡ ὅποια παρέκκλιση ἀπὸ τὴν ἀκρίβεια τῆς νηστείας θὰ γίνεται μὲ εὐλογία καὶ ὁ πιστὸς θὰ δέχεται καὶ πάλιν τὴ Χάρη τοῦ Θεοῦ. Διότι στόχος μας, ὅπως λέγει ὁ Μ. Βασίλειος, δὲν εἶναι νὰ γίνουμε σωματοκτόνοι (νὰ σκοτώσουμε δηλ. τὸν ἑαυτό μας μὲ μία ὑπέρμετρη, πάνω ἀπὸ τὶς δυνάμεις μας, νηστεία), ἀλλὰ παθοκτόνοι. Καὶ τὰ πάθη συχνὰ νεκρώνονται μὲ μία ἐπώδυνη ἀσθένεια, ποὺ μπορεῖ ἡ πατρικὴ πρόνοια καὶ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ νὰ ἐπιτρέψει, κάτι ποὺ ἀναπληρώνει τὸ ἔργο τῆς νηστείας.

Καί, γιὰ νὰ καταλήξουμε στὴν ἐπεικείμενη νηστεία, ποὺ ἦταν ἀφορμὴ νὰ ἀσχοληθοῦμε σήμερα εὐρύτερα μὲ τὸν θεσμὸ τῆς νηστείας, ποῦ τελικὰ αὐτὴ ἀποσκοπεῖ; Μαζὶ μὲ τὴν ψυχική μας ὠφέλεια, νὰ μᾶς προετοιμάσει, μαζὶ μὲ ὅλες τὶς κατανυκτικὲς καὶ ὡραιότατες Ἀκολουθίες τῆς εὐλογημένης αὐτῆς περιόδου, γιὰ ἐπάξια συμμετοχή μας στὰ Πάθη καὶ τὴν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ μας. Εὐλογημένοι ὅσοι ἀναλάβουν, μὲ τὴ δύναμη τοῦ Χριστοῦ μας, τὸν καλὸ ἀγῶνα τῆς νηστείας καὶ νηστεύσουν θεάρεστα, σωματικὰ καὶ πνευματικά. Αὐτοὶ θὰ γευθοῦν τὴ λυτρωτικὴ χαρὰ τοῦ Σταυροῦ καὶ τὸ πλήρωμα τῆς ἀναστάσιμης χαρᾶς. Αὐτῆς νὰ μᾶς ἀξιώσει ὁ Χριστός μας, μὲ τὶς πρεσβεῖες τῆς Παναγίας μας Θεοτόκου καὶ πάντων τῶν Ἁγίων. Ἀμήν!