Η εν τω Ναώ Είσοδος της Υπεραγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου και Αειπαρθένου Μαρίας (21 Νοεμβρίου)

Η εν τω ναώ Είσοδος της Υπεραγίας Θεοτόκου. Μικρογραφία (Μινιατούρα) στό Μηνολόγιο του Βασιλείου Β'

Τω αυτώ μηνί ΚΑ’, η εν τω Ναώ Είσοδος της Υπεραγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου και Αειπαρθένου Μαρίας

Ένδον τρέφει σε Γαβριήλ Ναού Κόρη,
Ήξει δε μικρόν και το χαίρε σοι λέξων.

Βη Ιερόν Μαρίη τέμενος παρά εικάδι πρώτη.

Η εν τω ναώ Είσοδος της Υπεραγίας Θεοτόκου. Μικρογραφία στό Μηνολόγιο του Βασιλείου Β’

Η εις τον νομικόν Ναόν της κυρίας Θεοτόκου Είσοδος, επροξένησεν εις τους ορθοδόξους Χριστιανούς εορτήν θαυμαστήν και παγκόσμιον. Επειδή και έγινεν αύτη με παράδοξον τρόπον, και είναι ένα προοίμιον του μεγίστου και φρικτού μυστηρίου της ενανθρωπήσεως του Θεού Λόγου. Το οποίον δια μέσου της Θεοτόκου έμελλε να γένη εις τον κόσμον. Έλαβε δε την αφορμήν η εορτή των Εισοδίων δια την υπόθεσιν ταύτην. Η παναοίδιμος Άννα, επειδή όλην σχεδόν την ζωήν της επέρασε στείρα χωρίς να γεννήση παιδίον, τούτου χάριν παρεκάλει τον Δεσπότην της φύσεως ομού με τον άνδρα της Ιωακείμ, να χαρίση εις αυτούς τέκνον. Και αν επιτύχουν του ποθουμένου, ευθύς να αφιερώσουν εις τον Θεόν το γεννηθέν παιδίον. Και λοιπόν εγέννησε παραδόξως την πρόξενον γενομένην της σωτηρίας του γένους των ανθρώπων, την καταλλαγήν και φιλίωσιν του Θεού μετά των ανθρώπων, την αιτίαν της αναπλάσεως του πεσόντος Αδάμ, και της τούτου εγέρσεως και θεώσεως. Αυτήν λέγω την Υπεραγίαν και Δέσποιναν Θεοτόκον Μαρίαν. Όθεν όταν αύτη έγινε τριών χρόνων, επήραν αυτήν οι γονείς της, και επρόσφεραν κατά την σημερινήν ημέραν εις τον Ναόν. Και πληρούντες τας υποσχέσεις οπού έκαμαν, αφιέρωσαν την θυγατέρα αυτών εις τον χαρισάμενον ταύτην Θεόν. Και παραδίδουσιν αυτήν εις τους ιερείς, και μάλιστα εις τον τότε Αρχιερέα Ζαχαρίαν. Ο οποίος ταύτην παραλαβών, έμβασε μέσα εις το ενδότατον του Ναού, όπου μόνος ο Αρχιερεύς μίαν φοράν τον χρόνον εισήρχετο. Και τούτο εποίησε κατά βούλησιν Θεού, όστις έμελλε μετά ολίγον να γεννηθή εξ αυτής, δια την διόρθωσιν και σωτηρίαν του κόσμου. Εκεί λοιπόν η Παρθένος διέμεινε χρόνους δώδεκα, τρεφομένη μεν ξενοπρεπώς από τον Αρχάγγελον Γαβριήλ με τροφήν ουράνιον. Αξιουμένη δε της του Θεού εμφανείας, έως ότου επλησίασεν ο καιρός του θείου Ευαγγελισμού, και των ουρανίων και υπερφυσικών εκείνων μηνυμάτων. Τα οποία εμήνυον, ότι ο Θεός ευδόκησε να σαρκωθή από αυτήν φιλανθρώπως, δια να αναπλάση τον φθαρέντα κόσμον υπό της αμαρτίας. Τότε γαρ η Θεοτόκος εξελθούσα από τα Άγια των Αγίων, παρεδόθη εις τον μνήστορα Ιωσήφ (1), ίνα εκείνος υπάρχη φύλαξ και μάρτυς της παρθενίας αυτής. Και ίνα υπηρετήση, τόσον εις τον άσπορον τόκον της, όσον και εις την φυγήν την εις Αίγυπτον, και εις την απ’ εκείνης επάνοδον εις γην Ισραήλ. (Όρα τον εις τα Εισόδια λόγον του Δαμασκηνού, ομοίως όρα και εις τον Μηνιάτην και εις την Σάλπιγγα (2).)

Σημειώσεις

1. Σημείωσαι, ότι αφ’ ου εμνηστεύθη ο Ιωσήφ την Παρθένον, επέρασαν τέσσαρες μήνες, και έπειτα ευηγγελίσθη η Θεοτόκος, καθώς λέγει Ιππόλυτος ο Θηβαίος εν τω χρονικώ Συντάγματι. Ούτος δε εστιν, ουχί ο παλαιός Ιππόλυτος ο Πάπας Ρώμης, καθώς σφαλερώς υπέλαβε Νικηφόρος ο Κάλλιστος, βιβλ. β’, κεφαλ. γ’, της Εκκλησιαστικής Ιστορίας, και Μελέτιος ο Αθηνών εν τω α’ τόμω της Εκκλ. Ιστορίας. Δεν είναι λέγω, ούτος, ο παλαιός εκείνος Ιππόλυτος. Αλλά ο νέος, όστις έζησε μετά τον παλαιόν, υπέρ τα επτακόσια έτη. (Όρα την Εκατονταετηρίδα.)

2. Σημείωσαι, ότι εις την εορτήν των Εισοδίων δύω εγκώμια έχει ο Νικομηδείας Γεώργιος, ο και την Ακολουθίαν αυτήν μελοποιήσας, ων του μεν πρώτου η αρχή εστι· «Καλάς ημίν υποθέσεων αρχάς». Του δε δευτέρου· «Αι των θείων πανηγύρεων ελλάμψεις». Ο Κωνσταντινουπόλεως Γερμανός εν, ου η αρχή· «Ιδού πάλιν ετέρα πανήγυρις». Ο Κωνσταντινουπόλεως Ταράσιος εν, ου η αρχή· «Φαιδρά και παράδοξος η παρούσα πανήγυρις». Ο Θεοφύλακτος Βουλγαρίας εν, ου η αρχή· «Και μνήμη μεν δικαίου». Ο Θεσσαλονίκης Γρηγόριος ο Παλαμάς δύω, εν μεν, ου η αρχή· «Επί των μειζόνων η κατά ανθρωπίνην δύναμιν». Έτερον δε, ου η αρχή· «Ει εκ του καρπού το δένδρον γινώσκεται». Τα οποία πάντα μετέφρασεν εις το απλούν η εμή αδυναμία, ήτις εφιλοπόνησε και εγκώμιον ίδιον εις την εορτήν ταύτην, και οκτωήχους Κανόνας συνέθετο. Άπερ πάντα ευρίσκονται εις την ιεράν και βασιλικήν Μονήν του Χιλανταρίου. Και ο βουλόμενος ζητησάτω ταύτα. Και τούτο δε σημειούμεν, ότι ουκ ορθώς γράφει Μελέτιος ο Αθηνών ότι ήτον τόπος χωρισμένος εις τον Ναόν, οπού μόναι αι παρθένοι έμενον και συν αυταίς έμενε και η Θεοτόκος. Και αι μεν άλλαι παρθένοι εξήρχοντο μετά την απόλυσιν και επήγαινον εις τον οίκον αυτών. Μόνη δε η Θεοτόκος επροσκαρτέρει εις τον Ναόν. Ου γαρ εις τον οίκον των παρθένων, αλλ’ εις αυτά τα Άγια των Αγίων εισήλθεν η Θεοτόκος κακεί έμενε τρεφομένη υπό Αγγέλου. Και αγκαλά τούτο εφαίνετο άτοπον να εισέλθη γυνή εις το ενδότατον του Ναού, το φαινόμενον όμως αυτό άτοπον εδιώρθωσεν ο Ζαχαρίας. Είπε γαρ εις τον λαόν, ότι ο Θεός δείχνει εις το έμπροσθέν του κρεμάμενον λογείον, πως θέλει να έμβη η Παρθένος μέσα εις αυτά τα Άγια των Αγίων. Και ούτως έπεισε τον λαόν, και έστερξαν να εμβάση την Παρθένον εκεί. Ούτως ο Θεοφύλακτος Βουλγαρίας γράφει εν τω εις τα Εισόδια λόγω του, λύων θαυμασίως το παρά τισι φαινόμενον άτοπον της εις τα Άγια εισόδου της Θεοτόκου. Αφ’ ου όμως η Κυρία Θεοτόκος εγέννησε τον Κύριον, εσυναρίθμησε ταύτην ο Ζαχαρίας ταις εν τω Ναώ προσκαρτερούσαις παρθένοις, ως Παρθένον ούσαν και μετά τόκον, διο και εφονεύθη. Ως λέγει ο Μέγας Βασίλειος εν τω εις την Χριστού γέννησιν λόγω.

Ταις της Θεοτόκου πρεσβείαις Χριστέ ο Θεός ελέησον ημάς.

(από το βιβλίο: Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου Συναξαριστής των δώδεκα μηνών του ενιαυτού. Τόμος Α´. Εκδόσεις Δόμος, 2005)

Μητροπολίτου Μόρφου κ. Νεοφύτου: Η Αγία εισέρχεται στα Άγια των Αγίων (20.11.2019)

Η εν τω ναώ Είσοδος της Υπεραγίας Θεοτόκου. Ιερός Ναός Αγίου Σωζομένου, Γαλάτα

Κήρυγμα Μητροπολίτου Μόρφου κ. Νεοφύτου στὸν  ἀρχιερατικὸ  Ἑσπερινὸ τῆς ἑορτῆς τῶν Εἰσοδίων  τῆς Θεοτόκου, ποὺ τελέσθηκε στὸν ἱερὸ ναὸ Παναγίας «Ῥόδον τὸ Ἀμάραντον» τῆς κοινότητας  Κουτραφᾶ τῆς μητροπολιτικῆς περιφέρειας Μόρφου (20.11.2019). 

Η εν τω ναώ Είσοδος της Υπεραγίας Θεοτόκου. Ιερός Ναός Αγίου Σωζομένου, Γαλάτα

Πατέρες μου και αδελφοί μου,

Και φέτος μας συνεκάλεσε η Παναγία εδώ, το Ρόδον τον Αμάραντον του Κουτραφά, στον πάνσεπτον οίκον της, εδώ που ενώνεται η ορεινή με την πεδινή περιοχή της Θεομόρφου, για να μας υπενθυμίσει την Είσοδο εις τα Άγια των Αγίων, αυτής, που ένωσε τον ουρανό με τη γη. Αυτής, που ένωσε το Πνεύμα το Άγιον με το αγιασμένο σώμα της. Και από αυτή την ιερά ένωση και σύγκραση, εγεννήθη ο Θεάνθρωπος Ιησούς. Που αναμένουμε με προσευχή και νηστεία και πολλές, πολλές λειτουργίες την Γέννα Του, την 25η του μηνός Δεκεμβρίου. Αυτήν, η οποία έκαμε τα αόρατα ορατά. 

Προφήτης Μωυσής. Τοιχογραφία στην Ιερά Μονή Παναγίας Ποδίθου παρά την Γαλάτα

Αυτόν τον Θεό, που όταν ο προφήτης Μωυσής, εκεί στην έρημο του Σινά, είδε την βάτο την άφλεκτο να μην φλέγεται. Να είναι καιομένη και ταυτόχρονα να μην είναι φλεγομένη. Να μην καίγεται δηλαδή. Ενώ εκαιγόταν δεν εκατακαίετο. Ενώ άναβε φωτιά, η φωτιά δεν κατάστρεφε την βάτο. Και πλησίασε ο προφήτης Μωυσής που έβοσκε τα πρόβατα του πενθερού του εκεί στην έρημο του Σινά. Και όταν είδε αυτό το παράδοξο φαινόμενο, κατανόησε ότι αυτό είναι πράγμα θαυμαστό! Δεν είναι από τον κόσμο τούτο, αλλά είναι Θεόσταλτο και έχει μέσα του μήνυμα δυνατό και μυστικό. Ότι είναι σύμβολο. Και τι λέγομε ότι είναι σύμβολον, όταν συμβάλλει στο να κατανοήσουμε μια βαθυτέραν αλήθεια. Βλέπουμε τη σημαία. Λέμε, αυτή είναι σύμβολο της πατρίδος. Δεν λατρεύουμε το ρούχο, αλλά αυτό που συμβολίζει. Αγαπούμε διά της σημαίας την πατρίδα. Έτσι λοιπόν, και εκεί κατενόησε ο Μωυσής ότι κάτι συμβολίζει αυτό το γεγονός, της φλεγομένης και μη καιομένης βάτου. Και είδε ότι η φωτιά ήταν ζωντανή και ανέβαινε. Και του είπε η φωτιά: λύσε τον ιμάντα των υποδημάτων σου. Τα παπούτσια σου, του είπε, τα σαντάλια σου, λύσε τα. Τον ιμάντα. Τα δέματα που λέμε εμείς. Και τα έλυσε. Έμπλεος φόβου και τρόμου, μέσα από μίαν βάτο, η οποία εφλέγετο και δεν εκαίετο, να ακούει και φωνή. Φωνή ανθρώπινη και να του δίνει και διαταγή. Και αμέσως, «φυσικῷ τῷ τρόπῳ», ο Μωυσής ερώτησε: «Ποιος είσαι εσύ;» Και ακούτε απάντηση: «Ἐγὼ εἰμι ὁ ὤν». Εγώ είμαι αυτός που είμαι. Αυτό σημαίνει, άμα μεταφράσουμε στην νέα ελληνική το «ἐγὼ εἰμι ὁ ὤν». Και σε όλες οι εικόνες του Χριστού γράφει αυτό. Γράφει πάνω ὁ ὤν. Σε όλες οι εικόνες που είναι στο εικονοστάσι εκεί που γίνεται σταυρός στο πρόσωπο του Χριστού γράφει, ὁ ὤν. Αυτός που υπάρχει πριν από τους αιώνες. Που υπάρχει πάντοτε. Να το μεταφράσουμε έτσι απλά. Αυτός που υπάρχει πάντοτε. Που δεν έχει αρχή και δεν έχει τέλος. Ο Δημιουργός του σύμπαντος κόσμου και βεβαίως και των ανθρώπων.

Η εν τω ναώ Είσοδος της Υπεραγίας Θεοτόκου. Μικρογραφία (Μινιατούρα) στό Μηνολόγιο του Βασιλείου Β’

Ήταν η πρώτη φορά που άνθρωπος συνάντησε τον Θεό. Και τότε εξεπλάγη ο Μωυσής και είπε, μας πώς γίνεται, αυτή η βάτος να μιλά; Να μου αποκαλύπτει ότι μέσα σε αυτήν, είναι Αυτός που δημιούργησε τα σύμπαντα και να ονομάζει τον εαυτό του, εγώ είμαι ὁ Ών. Ο υπάρχων από πάντα, προ των αιώνων, είμαι αυτός που είμαι. Είμαι δηλαδή, Αυτός που έχω τη ζωή. Όλοι εμείς παίρνουμε ζωή από Αυτόν που είναι, από τον Θεό. Αν νομίζουμε ότι την ζωή, μάς την έδωσε ο πατέρας μας και η μάνα μας την ώρα της συλλήψεώς μας, έχομε μεγάλο λάθος και μεγάλη ανοησία. Οι γονείς μας έδωσαν μόνο το σώμα. Την ψυχή την έβαλε ο Θεός. Γι’ αυτό και την παίρνει ο Θεός όποτε κρίνει, όποτε θέλει. Έτσι. «Θεὸς ἔδωσε, Θεὸς λαμβάνει». Η γη τι έδωσε στους γονείς μας; Έδωσε το χώμα από το οποίον είμαστε φτιαγμένοι. Γι’ αυτό το χώμα επιστρέφει στο χώμα, το σώμα δηλαδή, και η ψυχή επιστρέφει στον Δημιουργό της. Αυτά δεν είναι λεπτομέρειες. Είναι πολύ σημαντικά για να κατανοήσουμε το μέγα μυστήριο που κρύβεται στην σήμερον εορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου. Ο Μωυσής τότε το είδε συμβολικά. Τον βοήθησε η πρόνοια του Θεού να συμβάλει κατά τι, λίγο δηλαδή, εις την αλήθεια την οποίαν αργότερα μετά από πολλούς-πολλούς αιώνες, η Παναγία θα μας φανέρωνε εκεί στη Βηθλεέμ, όταν γέννησε Αυτόν που συνέλαβε εννιά μήνες πριν εκ Πνεύματος Αγίου, τον Υιό του Θεού του ζώντος. 

Ο ασπασμός των Αγίων Ιωακείμ και Άννας. Ιερός Ναός Αγίου Σωζομένου, Γαλάτα

Όμως και η Παναγία ήταν μέσα στο μυστικό σχέδιο του Θεού, πολύ πριν ο Μωυσής δει το όραμα της βάτου. Ήθελε ο Θεός να πάρει αυτό που δεν είχε. Και τι δεν είχε ο Θεός, που όλα τα είχε και όλα δικά Του είναι; Δεν είχε σώμα. Και ήθελε να πάρει σώμα. Αλλά έπρεπε ένας Θεός, να πάρει έναν πεντακάθαρο σώμα. Έναν άγιο σώμα. Οι παλαιοί άνθρωποι, οι παλαιοί άντρες που ήταν παρθένοι πριν από το γάμο τους, ήθελαν να παντρευτούν παρθένα. Το δικαιούντο. Οι σημερινοί που δεν είναι παρθένοι, δεν δικαιούνται να πάρουν παρθένα. Έτσι καταντήσαμε. Όχι πως είναι νόμος αυτός της Εκκλησίας. Έτσι καταντήσαμε την εποχή μας και τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας, που τα αφήσαμε ανημέρωτα και ακατήχητα. Εάν λοιπόν οι πρωτινοί ήθελαν παρθένα γυναίκα επειδή οι ίδιοι ήταν καθαροί στο σώμα, σκεφτήκατε ένας Θεός; Και το δικαιούτο και το ήθελε. Ο Καθαρός να ενωθεί με καθαρό σώμα. Αυτό λοιπόν το σώμα, πρόσφερε ο Ιωακείμ και η Άννα και όλο το γένος τους, όλη η ευλογημένη γενιά τους, με αλλεπάλληλες καθάρσεις. Λέει ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς και πιο πριν από αυτόν ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, όλες οι γενεές πριν από την Παναγία, η οικογένεια δηλαδή από τη μια του πατέρα της Ιωακείμ και από την άλλη η άλλη γενεά από τη μάνα της την Άννα, άνθρωποι νηστείας, άνθρωποι προσευχής, οι οποίοι μέσα από αλλεπάλληλες καθάρσεις και φωτισμούς, εγέννησαν αυτό το Ρόδον το Αμάραντον. Που εδώ ο Κουτραφάς, όλως ιδιαιτέρως κρατά και τιμά εδώ και αιώνες. Αν κρίνομε μόνο και μόνον από τα μάρμαρα που υπάρχουν πάνω από τις πόρτες, φαίνεται εδώ ότι υπήρχε ναός της Παναγίας, από τα πρώτα-πρώτα χριστιανικά χρόνια. Αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι το ταπεινό αποτέλεσμα της τουρκοκρατίας. Αλλά υπήρχε ναός εδώ της Παναγίας από τα πολύ τα αρχαία χρόνια. Γι’ αυτό και έχει χάριν εδώ ο τόπος! Έχει ενέργεια εδώ ο τόπος! Και αυτή την χάριν, την οφείλουμε σε αυτούς τους δύο γονείς της Παναγίας. Στον άγιο Ιωακείμ τον πατέρα της και την αγία Άννα. Και χαίρομαι που στην επαρχία μας στη Σολιά, έχομε και ναό πανάρχαιο του 12ου αιώνος τουλάχιστον, ο σημερινός εις τα Πάνω Καλιάνα, των αγίων Θεοπατόρων Ιωακείμ και Άννας. Με τοιχογραφίες παλαιές. Φαίνεται οι πρόγονοί μας ήξεραν πολύ καλά το νόημα και την αξία των Θεοπατόρων, των γονέων δηλαδή της Παναγίας μας, που όπως βλέπετε εκεί στην εικόνα στο κέντρο, εικονίζονται. Μετά από προσευχή, μετά από δάκρυα, να συλληφθεί αυτό το τέκνο, το Ρόδον το Αμάραντον, η Παναγία μας, και να κάμει η αγία Άννα το τάμα της.

Αγία Άννα (15ος – 16ος αι.). Ιερά Μονή Παναγίας Χρυσοκουρδαλιωτίσσης, Κούρδαλι

Πόσο σημαντικό είναι, να προσέχουμε τα τάματά μας. Να μην κάμνομε επιπόλαια τάματα. Λίγα αλλά να τα σεβόμαστε και να τα εκπληρώνουμε. Να τα πραγματοποιούμε. Τι τάμα έκαμε η Αγία Άννα; Εάν μου δώσεις, Του είπε, Θεέ μου, τέκνον εις διαδοχή γένους, εγώ τρία χρόνια θα το κρατήσω. Μεγάλη θυσία. Και να μην έχεις άλλα παιδιά. Τρία χρόνια θα το κρατήσω. Μετά, Εσύ μου το έδωσες, εγώ θα σου το επιστρέψω. Και μόλις γεννήθηκε η Παναγία και έγινε τριετής, γι’ αυτό τη βλέπετε μικρούλα πάνω στην εικόνα, οι γονείς έκαμαν το τάμα τους. Πήραν τη μικρή Μαριάμ εις το ναό του Σολομώντος. Εις τα Άγια των Αγίων. Και εκεί, ποιος υποδέχτηκε την Παναγία μας; Ο πατέρας του Τιμίου Προδρόμου, ο Ζαχαρίας ο προφήτης. Και αυτός εικονίζεται στην εικόνα. Σας τα λέω αυτά, για να μπορείτε να διαβάζετε μια εικόνα που την προσκυνάτε. Να την βλέπετε και να την αποκωδικοποιείτε. 

Ποια είναι αυτά τα πρόσωπα και τι σημαίνει αυτός ο εικονισμός. Και πόσο σημαντικός είναι για την ψυχή μου. Πόσο σημαντικός είναι αυτός ο εικονισμός για το σώμα μου; Για την αιώνια ζωή μου; Διότι δεν γιορτάζουμε ένα γεγονός, που αφορά μόνο την Παναγία ή τον Χριστό. Μας αφορά εμάς, με αφορά εμένα τον Νεόφυτο, και σένα, και σένα. Και τον καθένα από μας, που είμεθα βαφτισμένοι, μυρωμένοι. Αλλά και όλους τους καλούς ανθρώπους. Έχει ο Θεός το έλεός Του, για όλους τους καλούς ανθρώπους της γης. Κάθε γενεάς. Και αυτό λοιπόν το καλόν, που εισήλθε εις τη ζωή του Ιωακείμ και της Άννας, το πρόσφεραν εις το ναό του Σολομώντος, όταν έγινε η Παναγία μας τριών χρονών. Και την υποδέχτηκε, όπως προανάφερα, ο προφήτης Ζαχαρίας ο πατέρας του Προδρόμου. 

Και τότε, «ἐπλήσθη Πνεύματος Ἁγίου» ο Ζαχαρίας. Και πήρε την κόρη την τριετίζουσα, που τη συνόδευαν, λέει, παρθένες λαμπαδοφορούσες, που κρατούσαν λαμπάδα και δεν την έφερε μόνο, είχε και άλλες παρθένες που υπηρετούσαν, ας πούμε, πώς είναι οι μοναχές, υπηρετούσαν μέχρι να δουν τα έμμηνά τους, μέχρι δηλαδή να εισέλθουν στην εφηβεία, υπηρετούσαν εις το ναό του Σολομώντος τα μικρά αυτά κοριτσάκια. Και κανονικά, η Παναγία έπρεπε να πάει σ᾿ αυτό τον παρθενώνα. 

Όμως, το Πνεύμα το Άγιον, που καθοδηγεί τους αγίους και το ακούν εις την καρδία τους να τους μιλά τι είπε στο Ζαχαρία. Αυτή η κόρη δεν είναι συνηθισμένη. Είναι αυτήν, που προφήτευσαν οι προφήτες, είναι αυτή που είδε ο Μωυσής εκεί στην φλεγόμενη βάτο και μη καιόμενη εις το Σινά. Εκείνη η βάτος που ήταν σύμβολο, τι συμβόλιζε; Την Παναγία. Η οποία μέσα της, στην κοιλία της, στη γαστέρα της, δέχθηκε τη φλόγα, το φως, τη φωτιά, του Υιού και Λόγου του Θεού. 

Να σκεφτείτε, εσείς οι γυναίκες που ζήσετε το μέγα μυστήριο της μητρότητας, όταν κυοφορούσατε τα παιδιά σας, πώς αισθανόσασταν. Εμείς δεν μπορούμε οι άντρες να το καταλάβουμε αυτό. Εσείς μπορείτε, διότι το ξέρετε αυτό το αίσθημα. Σκεφτείτε η Παναγία, εννιά μήνες, να κυοφορεί Ποιον; Τον Υιό του Θεού Πατρός! Τον ίδιο τον Θεό, τον Δημιουργό του σύμπαντος κόσμου! Το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος. Τον Θεάνθρωπο Ιησού! 

Μέγα το μυστήριο, ασύλληπτο! Μόνο με σύμβολα μπορούμε να εισέλθουμε λίγο, λίγο, λίγο να εννοήσουμε το βάθος αυτού του μυστηρίου. Και έπρεπε λοιπόν, αυτή η οποία έμελλε να είναι η πραγματική βάτος και όχι σύμβολο, το σύμβολο του Σινά οδηγούσε στην Παναγία, έπρεπε αυτή να γίνει ναός, αυτού που είναι ο Άγιος των Αγίων. Άρα, πού έπρεπε να πάει αυτός ο επίγειος ναός, η Παναγία, όταν έφτασε στο ναό του Σολομώντα; Στα Άγια των Αγίων. Άλλο σύμβολο, το οποίον εκείνη την ημέρα πραγματοποιήθηκε. Εκεί μέσα έμπαινε, μέσα στο ιερό δηλαδή. Αυτά είναι τα Άγια των Αγίων. Ήταν δύο Χερουβίμ, τα έλεγε προηγουμένως ο Σταύρος που διάβαζε ωραία το ανάγνωσμα το δεύτερο. Ήταν, λέει, δύο Χερουβίμ γλυπτά. Ήταν τα μόνα που επέτρεψε ο Θεός αγάλματα στους Εβραίους με μεγάλα φτερά ανοιγμένα μέσα στα Άγια των Αγίων και ήταν η κιβωτός της διαθήκης, οι δύο πλάκες που ο Μωυσής αργότερα, μετά που είδε την άφλεκτο βάτο, παρέλαβε από το Όρος το Σινά τες Δέκα Εντολές. Αυτές ήταν οι δύο πλάκες της διαθήκης. 

Εκεί μέσα έμπαινε μίαν φορά το χρόνο ο Αρχιερέας των Εβραίων. Τότε ο προφήτης Ζαχαρίας. Το Πνεύμα το Άγιον τον φώτισε και έβαλε εκεί μέσα την Παναγία. Και εξεπλάγησαν όλοι οι υπόλοιποι ιερείς του νόμου των Εβραίων. Πώς γίνεται, μια κόρη τριών χρονών, να μπει μέσα στα Άγια των Αγίων! Αλλά δεν επέτρεψε κανέναν ο Θεός να την εμποδίσει. 

Η Γέννησις του Χριστού. Ιερά Μονή Παναγίας του Άρακα

Βλέπετε; Ότι γίνεται είναι θέλημα του Θεού. Είτε κατ᾿ ευδοκίαν είτε κατά παραχώρηση. Σε κανέναν δεν επέτρεψε να αντισταθεί. Και έμεινε εκεί ο πραγματικός ναός του Θεού, η Παναγίας μας, από τα τρία της χρόνια μέχρι τα δεκαπέντε. Δηλαδή δώδεκα ολόκληρα χρόνια. Και τρεφόταν από άγγελο Κυρίου. Από τα τρία της χρόνια η Παναγία μας, ήταν αγία. Δεν αγίασε μέσα στον ναό. Εισήλθε ως αγία εις τα Άγια των Αγίων. Και όταν έγινε δεκαπέντε ετών, εδόθη πλέον εις τον δίκαιο Ιωσήφ που ήταν και από τη γενεά της, χήρος ηλικιωμένος άντρας, για να την προστατέψει. Και αργότερα έγινε το μέγα μυστήριο της Θεοτοκίας. Να γεννήσει τον Υιό και Λόγο του Θεού, τον Θεάνθρωπο Ιησού Χριστόν, εκ Πνεύματος Αγίου και Μαρίας της παρθένου.

Αυτά γιορτάζουμε σήμερα, αγαπητοί μου πατέρες και αδελφοί. Τα Εισόδια της Θεοτόκου. Βλέπετε το σχέδιο του Θεού. Και γιατί έγινε όλον αυτό το σχέδιο και η Γέννα του Θεού, και ο Θεός να γίνει Θεάνθρωπος, και ύστερον να σταυρωθεί, και να πεθάνει, και να αναστηθεί, και να αναληφθεί στους ουρανούς και να καθίσει εκ δεξιών του Πατρός, και να περιμένουμε τώρα την Δευτέρα Του Παρουσία και την αιώνια δόξα; Για να δοξαστούμε εμείς. Ακούτε γιατί έγιναν όλα αυτά; 

Γι’ αυτό σας λέω, αυτές οι γιορτές, μας αφορούν τον καθένα προσωπικά. Αρκεί να τα πάρουμε αυτά στα σοβαρά. Να μην τα αντιμετωπίζουμε σαν παραμυθάκια. Όχι. Παραμυθία, παρηγοριά είναι. Παραμύθια δεν είναι. Ο Θεός θέλει την δόξα Του να μας τη δώσει. Την αιώνια ζωή Του θέλει να την μοιραστεί μαζί μας. 

Άρα, γιατί έγιναν όλα αυτά τα μεγάλα γεγονότα που είναι οι μεγάλες γιορτές της πίστεώς μας; Για τρεις λόγους. Ακούστε τους πάλιν και πολλάκις και ο καθένας ας σοβαρευτεί απέναντι στο μέλλον του. Διότι είναι το μέλλον μας αυτό. Το μέλλον μας δεν είναι να μπούμε σ᾿ έναν τάφο. Το μέλλον μας είναι η αιώνια ζωή. Και αν δεν κερδίσουμε αιώνια ζωή, θα πάρουμε μόνοι μας αιώνιον θάνατο, κόλαση δηλαδή. Μόνοι μας. Δεν θα μας δώσει ο Θεός. Μόνοι μας θα πάμε. Με τα έργα μας τα αμετανόητα. Ας τα αφήσουμε αυτά τα δυσάρεστα. Ας πούμε τα τρία, τα ωραία, που μας βοήθησε η Παναγία μας που σήμερα είναι τα Εισόδιά της, να κερδίσομε διά του Σταυρού και της Αναστάσεως του Υιού της και Θεού της και Θεού μας Ιησού Χριστού. 

Πρώτον, είναι τρεις νίκες. Πρώτη νίκη. Ενίκησε ο Θεάνθρωπος Υιός της και Θεός της και Θεός μας τον θάνατο. Πώς λέμε στο Χριστός Ανέστη; Θανάτῳ, θάνατον πατήσας. Ενίκησε τον θάνατο και εδώρισε σ᾿ εμάς ανάσταση. Τι σημαίνει αυτό για μένα; Τι κέρδος έχω εγώ από αυτή την υπόθεση, Χριστέ μου; Όταν πεθάνει το σώμα μου, στη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού θα αναστηθεί και θα επανενωθεί αυτό το σώμα που θα βγει από τον τάφο, με την αθάνατο ψυχή μου. Να το πρώτο κέρδος που έχομε. Φτάνει να πάρουμε στα σοβαρά το Χριστό και τις εντολές του Χριστού. 

Άγιος Γέροντας Ιάκωβος Τσαλίκης

Το δεύτερο ενίκησε τον διάβολο. Έτσι, και σε αυτή τη ζωή που έχουμε πειρασμούς και στο Πάτερ ἡμῶν λέμε: Καὶ μὴ εἰσενέγκης ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλὰ ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. Ο ίδιος ο Χριστός είπε αυτή την προσευχή, το Πάτερ ἡμῶν. Και τα μικρά παιδιά το ξέρουν. Αλλά δεν ξέρουμε πολλές φορές ότι, μέσα στη ζωή μας έχουμε συνεχώς πειρασμό, που έλεγε η μακαρίτισσα η μάνα μου, «που μας πλημμελά, γιε μου». Που μας πειράζει, που μας ρίχνει σε πλημμελήματα. Αυτό σημαίνει πλημμελά. Μας οδηγεί δηλαδή στην αμαρτία. Αυτός ο σατανάς, είναι νικημένος, ξεδοντιασμένος. Είναι, λεν οι άγιοι Πατέρες που πάλεψαν μαζί του και τον έβλεπαν με τα μάτια τους, όπως ο άγιος γέροντας μας που γιορτάζει μεθαύριο ο άγιος Ιάκωβος ο εν Ευβοία, ο Τσαλίκης που οι πλείστοι όσοι από σας επήγατε στον τάφο του, τον έβλεπε με τα μάτια του τον πειρασμό. Ο άγιος άνθρωπος, του δίνει δύναμη ο Θεός και αντέχει και τον βλέπει και παλεύει μαζί του. Εμάς δεν μας δίδει ο Θεός έτσι δύναμη. Άρα, κατά τη δύναμη εκάστου είναι και ο αγώνας του. Αλλά έχομε τον πειρασμό μας. Και οι άγιοι πατέρες τον ονόμαζαν μυρμηγκολέοντα. Είναι μυρμήγκι και λιοντάρι. Εάν του δώσουμε δικαιώματα γίνεται λιοντάρι να μας φάει. Και τα καταφέρνει και μας τρώει, τον καθένα ανάλογα με τα πάθη του και τες αδυναμίες του. Αν αγωνιστούμε όμως με τον εκκλησιαστικό τρόπο, τότε το λιοντάρι γίνεται μυρμήγκι. Και το μυρμήγκι εύκολα το πατάς. Γι’ αυτό και τον ονομάζουν μυρμηγκολέοντα. Άρα να προσέχουμε ποιού δίνουμε δικαιώματα. Δίνουμε δικαιώματα του ηττημένου, του δαίμονα; Θα γίνει λιοντάρι να μας φάει. Δίνουμε δικαιώματα στο Χριστό, μετανιώνοντας για τα λάθη μας και τα πάθη μας; Τότε θα είμαστε με τον Νικητή, τον Νικητή του θανάτου. Που είναι το τρίτο μεγάλο που μας έδωσε ο Κύριός μας. Είπαμε, ενίκησε τον θάνατο, ενίκησε τον διάβολο και τι άλλο ενίκησε; Την αμαρτία. Γι αυτό ο Χριστός είναι ο αναμάρτητος. Και η Παναγία το μόνο της αμάρτημα που είχε, ήταν αυτό που κουβαλούσε η ανθρώπινη της φύση, το προπατορικό και με τον Ευαγγελισμό της έφυγε και αυτό.

Αντιλαμβάνεστε λοιπόν, πόσα η Παναγία μάς δώρισε! Να μπορούμε να νικήσουμε την αμαρτία. Δηλαδή, πώς νικιέται η αμαρτία, Δεσπότη μου; Με τη μετάνοια. Με την τακτική Θεία Κοινωνία. Με τη συμμετοχή μας σε όλα τα μυστήρια της εξομολογήσεως και όλα τα υπόλοιπα. Με την προσευχή μας, την ελεημοσύνη μας και τη συγχωρητικότητά μας. Έτσι ο άνθρωπος αποκτά αυτές τες τρεις νίκες: επί του θανάτου, επί της αμαρτίας και επί του διαβόλου. Αυτά είναι τα μεγάλα δώρα του Χριστού μας, που τα προετοίμασε το σχέδιο του Τριαδικού Θεού διά της Θεοτόκου, που σήμερον εορτάζουμε τα Εισόδιά της. 

Εύχομαι σε όλους σας, να μας αξιώσει να έχουμε και τα Γέννα δοξασμένα του Χριστού και τα άγια Φώτα ολόφωτα σε όλους!

Αφιέρωμα στον Άγιο Ιάκωβο Τσαλίκη τον εν Ευβοία, τον Θαυματουργό (22 Νοεμβρίου)

Ἀρχιμανδρίτου Φωτίου Ἰωακεὶμ: Λόγος εἰς τὰ Εἰσόδια τῆς Θεοτόκου (21 Νοεμβρίου)

Ἀρχιμανδρίτου Φωτίου Ἰωακεὶμ

Ἑορτὴ ὑπέρλαμπρη καὶ κοσμοχαρμόσυνη ἡ σημερινή, ἀγαπητοί πατέρες καὶ ἀδελφοί! Σήμερα, ἡ ἁγία τῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησία τιμᾶ καὶ γεραίρει μὲ ᾄσματα πνευματικὰ καὶ ὕμνους θεοτερπεῖς τὸ πανευφρόσυνο γεγονὸς τῆς εἰσόδου τῆς πανυπερευλογημένης Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας στὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων τοῦ νομικοῦ ναοῦ, τοῦ ναοῦ τοῦ Σολομῶντος στὰ Ἱεροσόλυμα. Γεγονός, ποὺ σηματοδοτεῖ τὴν ἀπαρχὴ τῆς σωτηρίας τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων.

Γι᾽ αὐτὸ καὶ ἐμεῖς συναθροισθήκαμε, γιὰ νὰ τῆς προσφέρουμε τὴν κατὰ δύναμη δοξολογία καὶ εὐχαριστία, στὸν παλαίφατο τοῦτο ναὸ στὸ ἅγιό της ὄνομα, τὸν ἐπονομαζόμενο τῆς Ποδίθου, τὸν ὁποῖο ἡ εὐλάβεια δύο ἀρχόντων κατοίκων τῆς εὐλογημένης Γαλάτας, τοῦ Δημητρίου ντὲ Κορὸν καὶ τῆς συζύγου του Ἑλένης, ἀνήγειρε τὸ ἔτος 1502, ὡς μοναστηριακὸ ναὸ μίας μικρῆς μονῆς τῆς περιόδου τῆς ἑνετοκρατίας. Κι ὁ ναὸς τοῦτος, ποὺ ἀφιερώθηκε στὴν Παναγία τὴν Ἐλεοῦσα, κοσμήθηκε -δυστυχῶς ὄχι ὁλόκληρος- μὲ ὑψηλῆς δυτικότροπης τεχνοτροπίας νωπογραφίες, ὥστε σήμερα νὰ ἀποτελεῖ ἕνα ἀπὸ τὰ δέκα στὴν Κύπρο μνημεῖα παγκόσμιας κληρονομιᾶς τοῦ διεθνοῦς ὀργανισμοῦ τῆς Unesco.

Πρέπει ἐξαρχῆς νὰ σημειώσουμε ὅτι τὸ γεγονὸς τῶν Εἰσοδίων τῆς Παναγίας μας δὲν καταγράφεται στὴν Καινὴ Διαθήκη, ἀλλὰ διασώθηκε σὲ ἕνα ἀπὸ τὰ ἀρχαιότερα καὶ σημαντικότερα ἀπόκρυφα χριστιανικὰ κείμενα, τὸ λεγόμενο Πρωτευαγγέλιον Ἰακώβου, ποὺ πραγματεύεται τὰ σχετικὰ μὲ τὴ γέννηση τῆς Θεοτόκου, τὴ γέννηση τοῦ Χριστοῦ καὶ τὸν μαρτυρικὸ θάνατο τοῦ Ζαχαρία, πατέρα τοῦ Προδρόμου, πράγμα ποὺ τὸ ἀνέδειξε σὲ ἕνα ἀπὸ τὰ πλέον δημοφιλῆ λαϊκὰ ἀναγνώσματα τῆς πρωτοχριστιανικῆς/βυζαντινῆς περιόδου. Ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς εὐρείας διάδοσής του, ἦταν ἡ ἐπίδρασή του στὴ λατρευτικὴ ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας σὲ Ἀνατολὴ καὶ Δύση. Ἡ σύγχρονη ἔρευνα καταλήγει ὅτι τὸ κείμενο τοῦτο γράφηκε μᾶλλον στὴν Αἴγυπτο περὶ τὸ ἔτος 175 μ.Χ. Ὁ συγγραφέας του χρησιμοποίησε βιβλικὲς πηγές, ἀλλὰ καὶ ζῶσες μέχρι τὴν ἐποχή του παραδόσεις. Καὶ ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία, παραμερίζοντας τὰ ὅσα μὴ ὀρθόδοξα σημεῖα τοῦ ἀρχαιότατου τούτου βιβλίου, ξεχώρισε μὲ τὴ διακριτική της χάρη ἀπὸ πρώιμους χρόνους τὰ ὅσα θεολογικὰ καὶ ἱστορικὰ ἔκρινε ὅτι εὐσταθοῦν καὶ τὰ ἐνέταξε στὴ λειτουργική της ζωή. Γι᾽ αὐτό, στηριζόμενη στὴν ἀρχαία ζῶσα παράδοσή της, καθὼς καὶ τὴ γραπτὴ μαρτυρία τοῦ Πρωτευαγγελίου τοῦ Ἰακώβου, ὅπου αὐτὴ καταγράφεται, θέσπισε ἀπὸ πολὺ ἐνωρὶς τὴ σημερινὴ ἑορτή, ἡ ὁποία, ἀπὸ τὶς ὑπάρχουσες μαρτυρίες, ἑορταζόταν μὲ μεγάλη λαμπρότητα στὶς 21 Νοεμβρίου, ἤδη ἀπὸ τὸν ἕκτο/ἕβδομο αἰῶνα.

Σύμφωνα λοιπὸν μὲ τὰ ὅσα καταγράφει ἡ ἀρχαιότατη αὐτὴ παράδοση καὶ ἐξυμνοῦν οἱ ἅγιοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, οἱ γονεῖς τῆς Θεοτόκου, ὁ Ἰωακεὶμ καὶ ἡ Ἄννα, πέρασαν πολλὰ χρόνια ἁγίου ἐγγάμου βίου, χωρὶς νὰ μπορέσουν νὰ ἀποκτήσουν παιδί. Ὁπόταν, ἀποφάσισαν νὰ κάνουν θερμὴ στὸν Κύριο προσευχή, ὁ καθένας χωριστά. Καὶ εἰσακούστηκε ἡ θεοφιλής τους δέηση, καὶ ἀξιώθηκαν νὰ γεννήσουν τὸ τελειότερο πλάσμα, «τὴν τιμιωτέραν τῶν Χερουβὶμ καὶ ἐνδοξωτέραν ἀσυγκρίτως τῶν Σεραφίμ», αὐτήν, ποὺ θὰ γινόταν μητέρα τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἐπειδὴ ἡ ἁγία Ἄννα εἶχε ὑποσχεθεῖ πώς, ἂν γεννοῦσε παιδί, θὰ τὸ ἀφιέρωνε στὸν Θεό, ὅταν ἔγινε τριῶν ἐτῶν ἡ Παναγία μας, ἀποφάσισαν οἱ θεοφόροι γονεῖς της νὰ ἐκπληρώσουν τὸ τάμα τους καὶ νὰ τὴν ἀφιερώσουν στὸν ναὸ τοῦ Σολομῶντος, στὴ μόνιμη λατρεία τοῦ Θεοῦ. Κάλεσε τότε ὁ Ἰωακεὶμ νεαρὲς παρθένες Ἑβραῖες κόρες, ποὺ μὲ ἀναμμένες λαμπάδες συνόδευσαν τὴ λαμπάδα τοῦ ἀΰλου φωτός, τὴ μικρὴ Μαρία, στὸν νομικὸ ναὸ στὰ Ἱεροσόλυμα. Καὶ ὁ ἀρχιερέας Ζαχαρίας, ὁ πατέρας τοῦ Προδρόμου Ἰωάννη, ποὺ τὴν ἀνέμενε στὴν πύλη τοῦ ναοῦ μαζὶ μὲ τοὺς πρεσβύτερους, τὴν πῆρε στὶς ἀγκάλες του, τὴν ἀσπάσθηκε καὶ τὴν εὐλόγησε, προλέγοντας πὼς στὸ πρόσωπό της θὰ ἐκπληρώνονταν οἱ προφητεῖες τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης γιὰ τὴν ἔλευση τοῦ Μεσσία στὴ γῆ. Καί, πράγμα παράδοξο καὶ ἀνήκουστο, ὁ Ζαχαρίας, μὲ φωτισμὸ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, χωρὶς ἐνδοιασμοὺς καὶ χωρὶς φόβο τολμᾶ κάτι δίκαιο, ποὺ ξεπερνᾶ τὸν Νόμο, μᾶλλον ξεπερνᾶ τὸν ἀνθρώπινο νόμο καθὼς καὶ τὴν ἀσάφεια τοῦ γράμματος τοῦ Νόμου, καὶ ὁδηγεῖ καὶ ἀποθέτει στὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων τὴ Μαρία, ὡς τὸ ἁγιώτερο ἀφιέρωμα. Δέχεται ὁ τόπος αὐτὸς τὴν κόρη· ὁ τόπος, ποὺ κανεὶς ἄλλος ἄνθρωπος δὲν τὸν εἶδε, ποὺ δὲν μποροῦσαν νὰ τὸν πατήσουν οὔτε οἱ ἱερεῖς, παρὰ μόνος ὁ ἀρχιερέας, κι αὐτὸς μία μόνο φορὰ τὸν χρόνο. Τώρα ὅμως περνώντας τὴν αὐλή, διασχίζοντας τὸ δεύτερο καταπέτασμα καὶ φτάνοντας στὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων, ὁρίζεται νὰ μένει ἐκεῖ ἡ παρθένος Μαρία συνεχῶς μαζὶ μὲ τὸν Θεό· κι αὐτὸ ἦταν ἕνας ἀρραβώνας μεταξύ τῆς ἀνθρώπινης φύσης καὶ τῆς χάρης τοῦ Θεοῦ, ποὺ ἐμφανίζεται ἀργότερα. Δείχνει μ’ αὐτή της τὴν ἐνέργεια ἡ Θεοτόκος προφητικὰ σ’ ἐμᾶς καὶ ἀνοίγει τὸν δρόμο σ’ ὅλο τὸ ἀνθρώπινο γένος γιὰ τὴν ἄνοδο καὶ εἴσοδό του στὰ οὐράνια καὶ ἀληθινὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων. Καὶ ἔτσι, μετὰ ἀπ’ αὐτό, φαίνεται ὅτι καταργεῖ τὸν Μωσαϊκὸ Νόμο· ὁ ὁποῖος, ἐπειδὴ δὲν μποροῦσε νὰ μᾶς δικαιώσει καὶ νὰ μᾶς καθαρίσει ἀπὸ τὴν ἁμαρτία, σχεδὸν μᾶς ἐμπόδιζε ὅλους νὰ μετέχουμε σὲ κάθε μορφὴ ἁγιότητας.

Ἔχοντας ἔτσι ἐγκαταλείψει τὸν κόσμο, τοὺς γονεῖς της καὶ κάθε δεσμὸ μὲ τὰ γήινα, ἡ ἁγία Παρθένος παρέμεινε γιὰ δώδεκα ἔτη στὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων, τρεφόμενη ἀπὸ θεῖο ἄγγελο μὲ οὐράνια τροφὴ καὶ διάγοντας βίο ἀγγελικό, ἀνώτερο τῶν παθῶν, ζῶντας μόνο γιὰ τὸν Θεὸ μὲ ἀδιάλειπτη προσευχὴ καὶ ἀτενίζοντας μὲ νοῦ καθαρὸ τὸ θεῖο κάλλος. Ἔφθασε λοιπὸν ἡ Παναγία μας σὲ τέτοια τελειότητα βίου (εἶναι γνωστὸ, ὅτι δὲν ἁμάρτησε οὔτε καὶ μὲ τὸν λογισμό), ὥστε προσείλκυσε τὴν εὔνοια τοῦ Θεοῦ Πατέρα, καὶ τὴν ἔκανε Νύμφη Του, Νύμφη ὅμως Ἀνύμφευτη, μὲ τὴ σάρκωση τοῦ Υἱοῦ Του ἐκ Πνεύματος Ἁγίου. Καὶ ὅταν ἔφθασε στὰ δεκαπέντε της ἔτη, οἱ ἱερεῖς τὴν παρέδωσαν στὸν σώφρονα καὶ δίκαιο Ἰωσήφ, ὡς φύλακα τῆς Παρθενίας της.

Αὐτὴ εἶναι ἡ σημερινή μας πανήγυρη, αὐτὸ τὸ γεγονὸς ἑορτάζουμε σήμερα, τὴν προσαγωγὴ τῆς Παρθένου Μαρίας στὸν ναὸ καὶ τὴν εἰσαγωγή της στὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων. Κι ἐμεῖς, ἀδελφοί, ἂς προσφέρουμε τὰ ὅποια ἀφιερώματά μας στὸν Κύριο, ἀπὸ τὸν Ὁποῖο προέρχεται «πᾶσα δόσις ἀγαθή», μὲ εὐλάβεια καὶ σεβασμό, ἔχοντας ἐπίγνωση, πὼς κάθε καλὸ ποὺ ἔχουμε, δὲν προέρχεται ἀπὸ τοὺς κόπους μας, ἀλλὰ ἀπὸ τὴ δύναμη καὶ τὴ Χάρη Ἐκείνου. Καὶ νὰ Τοῦ προσφέρουμε ὅ,τι καλύτερο ἀπὸ τὰ ὑλικὰ ἀγαθά μας, μά, τὸ σπουδαιότερο, τὸν νοῦ καὶ τὴν καρδιά μας, καθαρμένα καὶ ἁγιασμένα. Γιατί, χωρὶς «ἁγιασμὸ καὶ καθαρότητα κανεὶς δὲν θὰ ἀντικρύσει τὸν Κύριο», ὅπως λέει ὁ Παῦλος. Ἂς ἀγωνιζόμαστε πρὸς μίμηση τῆς ἰσάγγελης ἐκεῖνης ζωῆς τῆς Θεοτόκου στὸν ναὸ τῶν Ἱεροσολύμων, μὲ ἐγκράτεια, σωφροσύνη, ταπεινοφροσύνη, εὐλάβεια, προσευχή, ἀγάπη στὸν Θεὸ καὶ τὸν πλησίον μας.

Ἔτσι ἑορτάζουμε πραγματικά, ἀδελφοί! Μακάρι ἔτσι νὰ ἑορτάζουμε πάντοτε, γιὰ νὰ ἀξιωθοῦμε νὰ εἰσέλθουμε στὴν πιὸ τέλεια εἴσοδο, στὰ οὐράνια Ἅγια τῶν Ἁγίων, παρθένες ψυχές, καθαρὲς ἀπὸ κάθε κακό, γιατὶ αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ παρθενία. Ἡ ψυχή μας, νὰ κρατᾶ λαμπρὲς τὶς λαμπάδες ποὺ καῖνε τὸ ἔλαιο τῆς φιλανθρωπίας, γιὰ νὰ εἰσέλθουμε ἐκεῖ, «ὅπου μπῆκε πρὶν ἀπό ἐμᾶς καὶ γιὰ χάρη μας ὁ Χριστός», ἔχοντας γιὰ βοηθό μας αὐτὴν τὴν ἴδια τὴ Θεοτόκο καὶ στὶς προθέσεις καὶ στοὺς λόγους καὶ στὶς πράξεις μας. Αὐτὴ μᾶς ἀξίωσε νὰ δεχτοῦμε τόσες πολλαπλὲς χάριτες ἀπὸ τὸν Θεὸ καὶ αὐτὴ τώρα μὲ τὴν ἑορτή της μᾶς ἁγιάζει, μὲ τὸ ἔλεος τῆς Παναγίας καὶ Ὁμοουσίου Τριάδος, τοῦ Πατρός, τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, τοῦ μοναδικοῦ Θεοῦ, στὸν Ὁποῖο ἀνήκει κάθε δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνηση, τώρα καὶ πάντοτε καὶ στοὺς αἰῶνες τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Ἀκούσωμεν τοῦ ἁγίου Εὐαγγελίου: Τὰ Εἰσόδια τῆς Θεοτόκου (21.11)

Τὸ Εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα ἀπαγγέλει ὁ Ἀρχιδιάκονος Ἐλπίδιος Χατζημιχαὴλ κατὰ τὴ Θεία Λειτουργία τῆς ἑορτῆς Τῶν Εἰσοδίων τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, στὸν ἱερὸ ναὸ Παναγίας «Ῥόδον τὸ Ἀμάραντον» τῆς κοινότητος Κουτραφᾶ, τῆς μητροπολιτικῆς περιφέρειας Μόρφου (21.11.2024).

Μόρφου Νεόφυτος: Ὁ καθαρότατος νοῦς τῆς Παναγίας (20.11.2021)

Κήρυγμα Μητροπολίτου Μόρφου κ. Νεοφύτου στὸν πανηγυρικὸ Ἑσπερινὸ τῆς ἑορτῆς τῶν Εἰσοδίων τῆς Θεοτὀκου, ποὺ τελέσθηκε στὸν ἱερὸ ναὸ Παναγίας «Ῥόδον τὸ Ἀμάραντον» τῆς κοινότητος Κουτραφᾶ, τῆς μητροπολιτικῆς περιφέρειας Μόρφου (20.11.2021).

Ψάλλει ὁ πρωτοψάλτης τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Μόρφου κ. Μάριος Ἀντωνίου.

«Τὴν ὄντως Θεοτόκον μεγαλύνομεν». Ὕμνοι καὶ τραγούδια γιὰ τὴν Παναγία (24.11.2024)

Ἡ μουσικὴ παράσταση «Τὴν ὄντως Θεοτόκον μεγαλύνομεν – Ὕμνοι καὶ τραγούδια γιὰ τὴν Παναγία», τοῦ Πολιτιστικοῦ καὶ Περιβαλλοντικοῦ Ἱδρύματος τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Μόρφου πραγματοποιήθηκε τὴν Κυριακὴ 24 Νοεμβρίου, 2024 στὴν Αἴθουσα Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Ἀκακίου.

Συμμετεῖχαν: Ὁ Ψαλτικός χορός τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Μόρφου «Ἅγιος Μάμας», ἡ Χορωδία Παραδοσιακοῦ Τραγουδιοῦ Μητροπόλεως Μόρφου καὶ οἱ μουσικοὶ Στέφανος Δορμπαράκης στὸ κανονάκι, Χριστόδωρος Μνάσωνος στὸ βιολὶ καὶ στὸν τοξωτὸ ταμπουρά, Παναγιώτης Λοίζου στὸ οὔτι καὶ στὸ πολίτικο λαοῦτο καὶ Γιάννης Λέμπος στὰ κρουστά.

Ὀπτικογράφηση: Συνεργεῖο Ἐξωτερικῶν Μεταδόσεων HELLAS-SAT TV

Ἀποστολικὸ καὶ Εὐαγγελικὸ Ἀνάγνωσμα: Παρασκευὴ 20 Νοεμβρίου 2026

Εὐαγγέλιο Ἄνω Ζώδιας
Εὐαγγέλιο Ἄνω Ζώδιας

Σημείωση –  Οἱ πληροφορίες σχετικὰ μὲ τίς περικοπὲς τῶν Ἀποστόλων καὶ τῶν Εὐαγγελίων, ἀντλοῦνται ἐκ τῶν Τυπικῶν Διατάξεων τῆς Ἐκκλησίας Κύπρου.

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΣΕΙΡΑΣ (ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΕ΄ ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ)
Πρὸς Θεσσαλονικεῖς Β΄ Ἐπιστολῆς Παύλου τὸ Ἀνάγνωσμα
3: 1-18

Ἀδελφοί, παραγγέλλομεν ὑμῖν, ἐν ὀνόματι τοῦ Κυρίου ᾽Ιησοῦ Χριστοῦ, στέλλεσθαι ὑμᾶς ἀπὸ παντὸς ἀδελφοῦ ἀτάκτως περιπατοῦντος καὶ μὴ κατὰ τὴν παράδοσιν ἣν παρέλάβον παρ᾽ ἡμῶν. Αὐτοὶ γὰρ οἴδατε πῶς δεῖ μιμεῖσθαι ἡμᾶς, ὅτι οὐκ ἠτακτήσαμεν ἐν ὑμῖν, οὐδὲ δωρεὰν ἄρτον ἐφάγομεν παρά τινος, ἀλλ᾽ ἐν κόπῳ καὶ μόχθῳ νύκτα καὶ ἡμέραν ἐργαζόμενοι πρὸς τὸ μὴ ἐπιβαρῆσαί τινα ὑμῶν· οὐχ ὅτι οὐκ ἔχομεν ἐξουσίαν, ἀλλ᾽ ἵνα ἑαυτοὺς τύπον δῶμεν ὑμῖν εἰς τὸ μιμεῖσθαι ἡμᾶς. Καὶ γὰρ ὅτε ἦμεν πρὸς ὑμᾶς, τοῦτο παρηγγέλλομεν ὑμῖν, ὅτι εἴ τις οὐ θέλει ἐργάζεσθαι μηδὲ ἐσθιέτω. Ἀκούομεν γάρ τινας περιπατοῦντας ἐν ὑμῖν ἀτάκτως, μηδὲν ἐργαζομένους ἀλλὰ περιεργαζομένους· τοῖς δὲ τοιούτοις παραγγέλλομεν καὶ παρακαλοῦμεν ἐν Κυρίῳ ᾽Ιησοῦ Χριστῷ ἵνα μετὰ ἡσυχίας ἐργαζόμενοι τὸν ἑαυτῶν ἄρτον ἐσθίωσιν. ῾Υμεῖς δέ, ἀδελφοί, μὴ ἐκκακήσητε καλοποιοῦντες. Εἰ δέ τις οὐχ ὑπακούει τῷ λόγῳ ἡμῶν διὰ τῆς ἐπιστολῆς, τοῦτον σημειοῦσθε· καὶ μὴ συναναμίγνυσθαι αὐτῷ, ἵνα ἐντραπῇ· καὶ μὴ ὡς ἐχθρὸν ἡγεῖσθε, ἀλλὰ νουθετεῖτε ὡς ἀδελφόν. Αὐτὸς δὲ ὁ Κύριος τῆς εἰρήνης δῴη ὑμῖν τὴν εἰρήνην διὰ παντὸς ἐν παντὶ τρόπῳ. Ὁ Κύριος μετὰ πάντων ὑμῶν. Ὁ ἀσπασμὸς τῇ ἐμῇ χειρὶ Παύλου, ὅ ἐστιν σημεῖον ἐν πάσῃ ἐπιστολῇ· οὕτω γράφω. Ἡ χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾽Ιησοῦ Χριστοῦ μετὰ πάντων ὑμῶν. Ἀμήν.

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΑΓΙΟΥ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ (ΣΩΖΟΜΕΝΟΥ ΟΣΙΟΥ ΤΟΥ ΕΝ ΓΑΛΑΤΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΟΥ)
Πρὸς Κορινθίους Β’ Ἐπιστολῆς Παύλου τὸ Ἀνάγνωσμα
4: 6-15

Ἀδελφοί, ὁ Θεὸς ὁ εἰπὼν ἐκ σκότους φῶς λάμψαι, ὃς ἔλαμψεν ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν πρὸς φωτισμὸν τῆς γνώσεως τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ ἐν προσώπῳ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ. ῎Εχομεν δὲ τὸν θησαυρὸν τοῦτον ἐν ὀστρακίνοις σκεύεσιν, ἵνα ἡ ὑπερβολὴ τῆς δυνάμεως ᾖ τοῦ Θεοῦ καὶ μὴ ἐξ ἡμῶν, ἐν παντὶ θλιβόμενοι ἀλλ᾿ οὐ στενοχωρούμενοι, ἀπορούμενοι ἀλλ᾿ οὐκ ἐξαπορούμενοι, διωκόμενοι ἀλλ᾿ οὐκ ἐγκαταλειπόμενοι, καταβαλλόμενοι ἀλλ᾿ οὐκ ἀπολλύμενοι, πάντοτε τὴν νέκρωσιν τοῦ Κυρίου ᾿Ιησοῦ ἐν τῷ σώματι περιφέροντες, ἵνα καὶ ἡ ζωὴ τοῦ ᾿Ιησοῦ ἐν τῷ σώματι ἡμῶν φανερωθῇ. Ἀεὶ γὰρ ἡμεῖς οἱ ζῶντες εἰς θάνατον παραδιδόμεθα διὰ ᾿Ιησοῦν, ἵνα καὶ ἡ ζωὴ τοῦ ᾿Ιησοῦ φανερωθῇ ἐν τῇ θνητῇ σαρκὶ ἡμῶν. Ὥστε ὁ μὲν θάνατος ἐν ἡμῖν ἐνεργεῖται, ἡ δὲ ζωὴ ἐν ὑμῖν. Ἔχοντες δὲ τὸ αὐτὸ πνεῦμα τῆς πίστεως κατὰ τὸ γεγραμμένον, «Ἐπίστευσα, διὸ ἐλάλησα», καὶ ἡμεῖς πιστεύομεν, διὸ καὶ λαλοῦμεν, εἰδότες ὅτι ὁ ἐγείρας τὸν Κύριον ᾿Ιησοῦν καὶ ἡμᾶς διὰ ᾿Ιησοῦ ἐγερεῖ καὶ παραστήσει σὺν ὑμῖν. Τὰ γὰρ πάντα δι᾿ ὑμᾶς, ἵνα ἡ χάρις πλεονάσασα διὰ τῶν πλειόνων τὴν εὐχαριστίαν περισσεύσῃ εἰς τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ.

ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΣΕΙΡΑΣ (ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Θ΄ ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ ΛΟΥΚΑ)
Ἐκ τοῦ κατὰ Λουκᾶν
16: 15-18, 17: 1-4

Εἶπεν ὁ Κύριος πρὸς τοὺς ἐληλυθότας πρὸς αὐτὸν Ἰουδαίους· Ὑμεῖς ἐστε οἱ δικαιοῦντες ἑαυτοὺς ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων, ὁ δὲ Θεὸς γινώσκει τὰς καρδίας ὑμῶν· ὅτι τὸ ἐν ἀνθρώποις ὑψηλὸν βδέλυγμα ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Ὁ νόμος καὶ οἱ προφῆται ἕως Ἰωάννου· ἀπὸ τότε ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ εὐαγγελίζεται καὶ πᾶς εἰς αὐτὴν βιάζεται. εὐκοπώτερον δέ ἐστι τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν παρελθεῖν ἢ τοῦ νόμου μίαν κεραίαν πεσεῖν. Πᾶς ὁ ἀπολύων τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ γαμῶν ἑτέραν μοιχεύει, καὶ πᾶς ὁ ἀπολελυμένην ἀπὸ ἀνδρὸς γαμῶν μοιχεύει. Ἔλεγε δὲ καὶ πρὸς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ· Ἀνένδεκτόν ἐστι τοῦ μὴ ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα· οὐαὶ δὲ δι’ οὗ ἔρχεται. λυσιτελεῖ αὐτῷ εἰ λίθος μυλικὸς περίκειται περὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ ἔρριπται εἰς τὴν θάλασσαν, ἢ ἵνα σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν μικρῶν τούτων. προσέχετε ἑαυτοῖς. ἐὰν ἁμάρτῃ εἰς σὲ ὁ ἀδελφός σου, ἐπιτίμησον αὐτῷ· καὶ ἐὰν μετανοήσῃ, ἄφες αὐτῷ· καὶ ἐὰν ἑπτάκις τῆς ἡμέρας ἁμάρτῃ εἰς σὲ καὶ ἑπτάκις τῆς ἡμέρας ἐπιστρέψῃ πρὸς σὲ λέγων, μετανοῶ, ἀφήσεις αὐτῷ.

ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΑΓΙΟΥ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ (ΣΩΖΟΜΕΝΟΥ ΟΣΙΟΥ ΤΟΥ ΕΝ ΓΑΛΑΤΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΟΥ)
Ἐκ τοῦ κατὰ Ματθαῖον
4:23 – 5:13

Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ περιῆγεν ὁ Ἰησοῦς ὅλην τὴν Γαλιλαίαν, διδάσκων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν καὶ κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας καὶ θεραπεύων πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν ἐν τῷ λαῷ. καὶ ἀπῆλθεν ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ εἰς ὅλην τὴν Συρίαν· καὶ προσήνεγκαν αὐτῷ πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας ποικίλαις νόσοις καὶ βασάνοις συνεχομένους καὶ δαιμονιζομένους καὶ σεληνιαζομένους καὶ παραλυτικούς, καὶ ἐθεράπευσεν αὐτούς· καὶ ἠκολούθησαν αὐτῷ ὄχλοι πολλοὶ ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας καὶ Δεκαπόλεως καὶ Ἱεροσολύμων καὶ Ἰουδαίας καὶ πέραν τοῦ Ἰορδάνου. Ἰδὼν δὲ τοὺς ὄχλους ἀνέβη εἰς τὸ ὄρος· καὶ καθίσαντος αὐτοῦ προσῆλθαν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· καὶ ἀνοίξας τὸ στόμα αὐτοῦ ἐδίδασκεν αὐτοὺς λέγων· Μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, ὅτι αὐτῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. μακάριοι οἱ πενθοῦντες, ὅτι αὐτοὶ παρακληθήσονται. μακάριοι οἱ πραεῖς, ὅτι αὐτοὶ κληρονομήσουσιν τὴν γῆν. μακάριοι οἱ πεινῶντες καὶ διψῶντες τὴν δικαιοσύνην, ὅτι αὐτοὶ χορτασθήσονται. μακάριοι οἱ ἐλεήμονες, ὅτι αὐτοὶ ἐλεηθήσονται. μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται. μακάριοι οἱ εἰρηνοποιοί, ὅτι αὐτοὶ υἱοὶ Θεοῦ κληθήσονται. μακάριοι οἱ δεδιωγμένοι ἕνεκεν δικαιοσύνης, ὅτι αὐτῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. μακάριοί ἐστε ὅταν ὀνειδίσωσιν ὑμᾶς καὶ διώξωσιν καὶ εἴπωσιν πᾶν πονηρὸν καθ’ ὑμῶν ψευδόμενοι ἕνεκεν ἐμοῦ· χαίρετε καὶ ἀγαλλιᾶσθε, ὅτι ὁ μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς· οὕτω γὰρ ἐδίωξαν τοὺς προφήτας τοὺς πρὸ ὑμῶν. Ὑμεῖς ἐστε τὸ ἅλας τῆς γῆς· ἐὰν δὲ τὸ ἅλας μωρανθῇ, ἐν τίνι ἁλισθήσεται; εἰς οὐδὲν ἰσχύει ἔτι εἰ μὴ βληθῆναι ἔξω καὶ καταπατεῖσθαι ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων.

Για τα προηγούμενα αποστολικά και ευαγγελικά αναγνώσματα πατήστε εδώ

Ὅσιος Σωζόμενος, ὁ τιμώμενος στὴ Μητροπολιτικὴ περιφέρεια Μόρφου (20 Νοεμβρίου)

Μητροπολίτου Μόρφου  Νεοφύτου 

Άγιος Σωζόμενος (16ος αι.). Ιερά Μητρόπολις Μόρφου

Στὴν καθ᾽ ἡμᾶς Μητροπολιτικὴ περιφέρεια Μόρφου τιμᾶται ἰδιαίτερα ὁ ὅσιος Σωζόμενος. Ἐπίκεντρο τῆς ἐδῶ τιμῆς του εἶναι ἡ ἁγιοτόκος κοινότητα τῆς Γαλάτας, ὅπου εὑρίσκεται κατάγραφος ναὸς ἐπ᾽ ὀνόματί του, ἱστορημένος διὰ χειρὸς τοῦ περίφημου μεσαιωνικοῦ ἁγιογράφου Συμεὼν Ἀξέντη τὸ ἔτος 1513. Στὸν ναὸ τοῦτο ἀνευρέθηκε καὶ μέρος τῶν ἱερῶν λειψάνων τοῦ ὁσίου Σωζομένου. Ἀναφορικὰ μὲ τὸ ζήτημα τῆς ταυτότητας τοῦ τιμωμένου στὴν περιφέρειά μας ὁσίου, πρέπει νὰ λεχθοῦν τὰ ἑξῆς: 

Σύμφωνα μὲ τὶς τοπικὲς ἁγιολογικὲς πηγές, στὸ νησί μας ἔζησαν δύο ὁμώνυμοι ὅσιοι, μὲ τὸ ὄνομα Σωζόμενος, ποὺ ἐντάσσονται στὴν ὁμάδα τῶν ὡς 300 θεωρουμένων ἁγίων, τῶν γνωστῶν καὶ ὡς Ἀλαμανῶν, ποὺ ἦλθαν κατὰ τὴ βυζαντινὴ γιὰ τὴν Κύπρο περίοδο (πρὶν τὸν 12ο αἰ.) ἀπὸ ἄλλες πλησίον χῶρες στὸ νησί μας καὶ τελειώθηκαν σ᾽ αὐτὸ ἀσκητικά. Ὁ ἕνας ὅσιος ἔζησε, τελειώθηκε καὶ τάφηκε σὲ λαξευτὸ στὸ βράχο σπήλαιο-ἀσκητήριο, ποὺ σώζεται μέχρι καὶ σήμερα, κοντὰ στὸ χωριὸ Ποταμιὰ Λευκωσίας. Ἡ μνήμη του τελεῖται στὶς 21 Νοεμβρίου καί, κατὰ μετάθεση -ἕνεκα τῆς σύμπτωσης μὲ τὴ Θεομητορικὴ ἑορτὴ τῶν Εἰσοδίων- στὶς 22 Νοεμβρίου. Ὁ ἄλλος ὁμώνυμος ὅσιος τελειώθηκε ἀσκητικὰ σὲ σπήλαιο πάνω σὲ ὄρος στὴν περιοχὴ Κόψα, κοντὰ στὸ χωριὸ Γαλάτεια τῆς Καρπασίας.

Ἡ μνήμη του τελεῖται στὶς 20 Νοεμβρίου. Ἐπειδὴ λοιπὸν ἡ μνήμη τοῦ ὁσίου Σωζομένου στὴ Γαλάτα ἐτελεῖτο ἀνέκαθεν στὶς 20 Νοεμβρίου, καὶ ἕνεκα τοῦ παραπλησίου ὀνόματος τῶν χωριῶν Γαλάτα καὶ Γαλάτεια, ὁ ἐδῶ τιμώμενος ὅσιος Σωζόμενος θεωρήθηκε ὅτι εἶναι ὁ δεύτερος τῶν πιὸ πάνω, αὐτὸς δηλ. ποὺ τελειώθηκε στὴ Γαλάτεια τῆς Καρπασίας. Δεδομένης ὅμως τῆς εὑρέσεως τμήματος τῶν ἱερῶν λειψάνων τοῦ ὁσίου Σωζομένου στὸν ναό του στὴ Γαλάτα (ποὺ σήμερα φυλάσσονται σὲ εἰδικὴ λειψανοθήκη στὸν ἐνοριακὸ ναὸ Παναγίας Ὁδηγητρίας τοῦ ἰδίου χωριοῦ), ἀλλὰ καὶ τῆς πρόσφατης θαυμαστῆς ἐμφάνειας τοῦ παρ᾽ ἡμῖν τιμωμένου ἁγίου σὲ ἑλληνίδα χριστιανὴ στὴν Πελοπόννησο, στὴν ὁποία διασαφήνισε ὅτι εἶναι ὁ ἅγιος Σωζόμενος «ἐκ τῆς Γαλατείας τῆς Μόρφου»1 , ἐκφράζουμε τὴν ὑπόθεση ὅτι μπορεῖ νὰ πρόκειται γιὰ καθαρὰ τοπικὸ ἀσκητή.

Ο προσκυνηματικός χώρος στην τοποθεσία «Αγιόπετρα» της κοινότητος Γερακιών, που ο Όσιος Σωζόμενος χρησιμοποίησε ώς χώρο ασκήσεως και προσευχής.

Ἡ τιμὴ τοῦ ὁσίου Σωζομένου εἶναι ἐξαπλωμένη σὲ πολλὰ μέρη τῆς ἐκκλησιαστικῆς μας περιφέρειας. Στὸν δρόμο, ποὺ ὁδηγεῖ στὴν παλαίφατη Μονὴ τοῦ Κύκκου, μετὰ τὶς Γερακιές, στὴν τοποθεσία «ἁγιόπετρα», σώζεται προσκυνηματικὸς χῶρος, τὸν ὁποῖο, κατὰ τὴν τοπικὴ παράδοση, χρησιμοποίησε ὁ ὅσιος Σωζόμενος ὡς χῶρο ἀσκήσεως καὶ προσευχῆς. Ἐκφράζοντας οἱ κάτοικοι Γερακιῶν τὴν ἀγάπη τους στὸν τοπικὸ ὅσιο, ἀνεγείρουν στὶς μέρες μας ἐξωκκλήσι του στὴν τοποθεσία «ἁγιόπετρα», δίπλα ἀπὸ τὰ ἐρείπια παλαιοῦ ναοῦ του.

Τοιχογραφίες τοῦ ὁσίου Σωζομένου, ἀπὸ τὸν 14ο αἰώνα καὶ μετά, σώζονται σὲ ἀρκετοὺς ναοὺς τῆς περιοχῆς μας, ὅπως στὰ καθολικὰ τῶν μονῶν Ἁγίου Νικολάου τῆς Στέγης (14ου αἰ.) καὶ Παναγίας τῆς Ἀσίνου (1332/1333), στὸν ναὸ τοῦ τιμίου Σταυροῦ τοῦ Ἁγιασμάτι στὴν Πλατανιστάσα (1494), στὸν ναὸ τῆς Παναγίας ἢ τοῦ Ἀρχαγγέλου τῆς Ποδίθου (ἔτους 1514) κ.ἀ. Περαιτέρω, φορητὴ εἰκόνα τοῦ ὁσίου, ἰταλο-βυζαντινῆς τεχνοτροπίας (16ου αἰ.) καὶ προερχόμενη ἀπὸ τὸ καθολικὸ τῆς Μονῆς τῆς Θεοτόκου στὸ Κούρδαλι, φυλάσσεται σήμερα στὸ Ἐπισκοπεῖο τῆς Μητροπόλεώς μας στὴν Εὐρύχου.


 1. Ἡ ἐν λόγῳ κ. Μαρία, ἀπὸ τὴν Τρίπολη τῆς Πελοποννήσου, ὅπως ἡ ἰδία μᾶς πληροφόρησε τηλεφωνικά, ὅταν κατὰ τὸ ἔτος 2014 ὁ σύζυγός της εἶχε ἤδη διαγνωσθεῖ μὲ ὄγκο στὸν ἐγκέφαλο, παρακαλοῦσε νυχθημερὸν τὸν Θεὸ γιὰ τὴ θεραπεία του. Ὁπόταν κάποια μέρα, ἐνῶ ἦταν ξύπνια, τῆς ἐμφανίσθηκε μέσα σὲ οὐράνιο φῶς ἕνας ἄγνωστος ἅγιος, ποὺ τὴ διαβεβαίωσε πὼς ὁ σύζυγός της ἦταν καλὰ καὶ δὲν εἶχε τίποτα. Κι ὅταν αὐτὴ τὸν ρώτησε τὸ ὄνομά του, τῆς ἀπάντησε πὼς ἦταν ὁ ἅγιος Σωζόμενος «ἐκ τῆς Γαλατείας τῆς Μόρφου», καὶ νὰ πάει στὸ σπίτι του (ναό του) ἐκεῖ, γιὰ νὰ προσκυνήσει. Παρὰ λοιπὸν τὶς ἰατρικὲς διαγνώσεις, ὁ σύζυγός της θεραπεύθηκε, χάριτι Θεοῦ. Κι ὅταν αὐτὴ μπῆκε στὸ διαδίκτυο, ψάχνοντας στὴ λέξη Μόρφου γιὰ τὸν ἄγνωστό της αὐτὸν εὐεργέτη ἅγιο, τὸ πρῶτο ποὺ βρῆκε ἦταν ἡ εἰκόνα τοῦ ὁσίου Σωζομένου, ποὺ φυλάσσεται στὸ Ἐπισκοπεῖο τῆς Μητροπόλεώς μας στὴν Εὐρύχου!

***

Η εκκλησία του Αγίου Σωζομένου στη Γαλάτα

Πηγή: Τμήμα Αρχαιοτήτων

Εκκλησία Οσίου Σωζομένου, Γαλάτα

Η εκκλησία του Αγίου Σωζόμενου είναι κτισμένη στο κέντρο του παλαιού χωριού της Γαλάτας, της μητροπολιτικής περιφέρειας Μόρφου.  

Ο ναός οικοδομήθηκε και τοιχογραφήθηκε το 1513, σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή που βρίσκεται πάνω από τη δυτική του είσοδο. Δεκατέσσερις κάτοικοι του χωριού ανέλαβαν την δαπάνη για την τοιχογράφηση της εκκλησίας, επειδή όμως οι δύο ήταν αδέρφια κατέλαβαν ένα μερίδιο, και έτσι στην επιγραφή αναφέρονται ως ένας κτήτορας. Στην επιγραφή αναφέρονται όχι μόνο τα ονόματα και τα επίθετα των δωρητών, αλλά και τα επαγγέλματα μερικών από αυτούς. Από την επιγραφή αυτή παίρνουμε και μία γεύση της κυπριακής διαλέκτου του 16ου αιώνα.

Ο ναός του Αγίου Σωζόμενου είναι ένας μονόκλιτος ξυλόστεγος ναός. Η στέγη εκτείνεται πέραν του κτηρίου του ναού από τη νότια, δυτική και βόρεια πλευρά, σχηματίζοντας στοά σε σχήμα Π. Η είσοδος της εκκλησίας βρίσκεται στη βόρεια πλευρά του ναού. Το εσωτερικό της εκκλησίας είναι κατάγραφο. Τοιχογραφημένη είναι επίσης η εξωτερική πλευρά του βορείου τοίχου της εκκλησίας. Πρόκειται για μία περισσότερο παραδοσιακή τάση του 16ου αιώνα, με βυζαντινά στοιχεία και ελάχιστες δυτικές επιρροές. Οι τοιχογραφίες του ναού είναι από τα πρωιμότερα έργα του ζωγράφου Συμεών Αξεντή. Πρόκειται για έναν εκλεκτικό ζωγράφο, με ανομοιογένεια στην τεχνοτροπική απόδοση των μορφών, καθώς δεν μπορεί να αποδώσει αρμονικά τις δυτικές επιρροές που δέχεται. Ένα ακόμα χαρακτηριστικό του ζωγράφου, είναι η θερμή κόκκινη ώχρα που χρησιμοποιεί στα πρόσωπα των μορφών. Ο διάκοσμος του ναού είναι γενικά καλής ποιότητας και οι τοιχογραφίες διατηρούνται σε καλή κατάσταση, με ελάχιστες μόνο εξαιρέσεις.

Οι τοιχογραφίες εντός του κυρίως ναού αναπτύσσονται σε δύο ζώνες. Στην επάνω ζώνη είναι ζωγραφισμένες σκηνές από τον Χριστολογικό κύκλο, ενώ στην κάτω ζώνη απεικονίζονται όρθιες μορφές αγίων κάτω από ζωγραφισμένα τόξα. Στην αψίδα του Ιερού Βήματος απεικονίζεται η Παναγία με τους Αρχαγγέλους Μιχαήλ και Γαβριήλ εκατέρωθεν. Οι τοιχογραφίες της εξωτερικής πλευράς του βορείου τοίχου περιλαμβάνουν σκηνές της Δευτέρας Παρουσίας, της Ρίζας του Ιεσσαί και των οκτώ Οικουμενικών Συνόδων.

 

Μνήμη του Oσίου Πατρός ημών Γρηγορίου του Δεκαπολίτου (20 Νοεμβρίου)

Άγιος Γρηγόριος ο Δεκαπολίτης. Μικρογραφία (Μινιατούρα) στό Μηνολόγιο του Βασιλείου Β '

Μνήμη του Oσίου Πατρός ημών Γρηγορίου του Δεκαπολίτου

Xάραξ κύκλω σου και μετά ζωής τέλος,
H ζώσα Γρηγόριε του Θεού χάρις.
Eικάδι Γρηγόριος κικλήσατο εις πόλον ευρύν.

Άγιος Γρηγόριος ο Δεκαπολίτης. Μικρογραφία (Μινιατούρα) στό Μηνολόγιο του Βασιλείου Β ‘

Oύτος ο Άγιος εγεννήθη από γονείς, καλουμένους Σέργιον και Mαρίαν, εν έτει ωλζ΄ [837]. Όταν δε έγινεν οκτώ χρόνων, εδόθη εις παιδείαν των ιερών γραμμάτων. Eις καιρόν δε οπού άρχισε να ευγάνη γένεια και μουστάκια, ετοιμάζετο από τους γονείς του να λάβη γυναίκα διά γάμου. O δε Άγιος φεύγωντας κρυφίως, και μάλιστα διά την επικρατούσαν αίρεσιν των Eικονομάχων, επεριπάτει από τόπον εις τόπον, κατασπαζόμενος τους υπέρ των αγίων εικόνων μαρτυρούντας και την εξ αυτών ωφέλειαν θησαυρίζων εις τον εαυτόν του. Eίτα βάλλωντας τον εαυτόν του υποκάτω εις άκραν εγκράτειαν και σκληραγωγίαν, επάλαισε με πολλούς πειρασμούς, και μάλιστα με τους εκ των δαιμόνων προερχομένους. Όθεν και εφάνη μέγας θαυματουργός.

Oύτος επήγε και εις την Aσίαν και εις το Bυζάντιον, επιθυμίαν έχων να ομολογήση διά τας αγίας εικόνας. Aπό εκεί δε επήγεν εις την Pώμην, και περιπατήσας όλην την Δύσιν, εξέπληξε πολλούς με τα σημεία και θαύματα οπού ετέλει. Aπό την Δύσιν δε εγύρισε πάλιν εις το Bυζάντιον. Kαι από εκεί επήγεν εις το βουνόν του Oλύμπου. Eκεί δε αναβάς και κατά πολλά ξηρανθείς, υδρωπικίασεν, ώστε οπού, από μόνην την φωνήν εγνωρίζετο εις εκείνους οπού τον ήξευραν. Όθεν εκατέβη από το βουνόν και επήγεν εις την Θεσσαλονίκην. Kαι από εκεί επήγε πάλιν εις το Bυζάντιον, και εύρε κλεισμένον εις την φυλακήν διά τας αγίας εικόνας Συμεών τον ομολογητήν και θεοφόρον. Προσκυνήσας δε αυτόν, πολλά τον παρεκάλεσεν, ίνα εύχεται διά λόγου του. Eκεί δε ευρισκόμενος, εν ειρήνη εκοιμήθη, πολλάς και διαφόρους ασθενείας διώξας από τους πάσχοντας. (Tον κατά πλάτος Bίον του Aγίου τούτου όρα εις τον Nέον Παράδεισον1.)

Σημείωση

1. Συνέγραψε δε τούτον ο Mεταφραστής, ου η αρχή· «Άπαν μεν των πάντων ουδέν». (Σώζεται εν τη Λαύρα, εν τη των Iβήρων και εν άλλαις.)

(από το βιβλίο: Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου Συναξαριστής των δώδεκα μηνών του ενιαυτού. Τόμος Α´. Εκδόσεις Δόμος, 2005)